فصل 12 بعد از توبه بايد عمل كرد
در تلافى و جبران شهوتها و توبه از گناهان تنها ترك آنها در آينده كافى نيست ، بلكه بايد آثار آنها را كه در جوهر نفس نقش بسته است به وسيله نور طاعات محو كرد ، زيرا هر شهوت و معصيتى كه از انسان سر مىزند تيرگى و ظلمتى از آن در دل پديد مىآيد ، چنان كه از نفس انسان روى آينه صيقلى تيره و تار مىشود ، و اگر ظلمت شهوات و گناهان انبوه و متراكم شود زنگار مىگردد ، همان گونه كه بازدم ( بخار نفس ) هنگامى كه بر روى آينه نشيند و انباشته شود آلوده و پليد مىشود ، چنان كه خداى تعالى مىفرمايد :
« كَلا بَل رانَ عَلى قُلُوبِهِم ما كانُوا يَكسِبُونَ » 83 : 14 ( مطففين ، 14 ) « نه چنان است ، بلكه اعمالى كه مىكردند زنگار دلهاشان شده است » .
و چون زنگار انباشته و متراكم شد سرشت آدمى مىگردد و بر دل مىنشيند ، همان گونه كه پليدى در رخ آينه وقتى روى هم نشست و زمانى دراز بر آن گذشت در جسم آهن فرو مىرود و آن را فاسد مىكند بطورى كه ديگر صيقل نمىپذيرد ، پس تائب از گناهان ناگزير بايد آثارى را كه از گناهان در نفس وى نگاشته و سرشته شده محو كند ، و مجرّد ترك آنها در آينده كافى نيست ، چنان كه براى صيقل زدن آينه و ظهور صورتها در آن تنها بازداشتن نفس و بخارات سياه از چهره آن در آينده بسنده نيست ما دام كه به محو آثارى كه در آن نقش بسته پرداخته نشود .