عيسى عليه السّلام در دعاى خود گفت : « خدايا مصيبت مرا در دينم قرار مده » و مردى به يكى از اهل معرفت گفت : « دزدى به خانهء من آمد و كالاى مرا برگرفت » گفت :
« خدا را شكر كن كه اگر بجاى آن دزد شيطان به خانهء دل تو مىآمد و ايمان و توحيد تو را تباه مىساخت ، چه مىكردى ؟ » و نيز از اين جهت كه هر مصيبتى عقوبت گناهى است كه از او سر زده ، هر گاه اين عقوبت به او برسد از عقوبت آخرت نجات مىيابد ، چنان كه رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم فرمود : « هر گاه بنده گناهى كند و سختى يا بلائى در دنيا به او رسد خدا كريمتر از آن است كه دوباره او را عذاب كند » . و اين معنى به طرق متعدّد از ائمّهء ما عليهم السّلام نيز وارد شده ، پس بايد خدا را بر اين عقوبت زودرس و عدم تأخير آن به آخرت شكر كند . و از اين حيث كه اين مصيبت بر او نوشته شده كه البتّه به او مىرسد بايد شكر كند كه آمد و از آن آسوده شد .
و از اين رو كه ثواب آن مصيبت بالاتر از خود آن است ( چنان كه در باب صبر و بزرگى ثواب ابتلا به مصائب دنيا خواهد آمد ) و آن پاداش بهرهء او شده بايد خدا را سپاس دارد . و نيز از اين جهت كه هر مصيبتى محبّت دنيا و ميل به آن را در دل مىكاهد ، و شوق به آخرت و لقاى خداى سبحان را مىافزايد . زيرا شك نيست كه هر كه نعمتهاى دنيا بر وفق مراد او باشد ، بدون آميختگى به بلا و مصيبتى ، اين باعث مىشود كه دلش به دنيا آرامش و اطمينان پيدا كند و به آن انس گيرد ، تا جائى كه دنيا براى او مانند بهشت گردد ، و هنگام مرگ به سبب جدائى و مفارقت از آن بلا و حسرت او عظيم شود ، و حال آنكه اگر مصائب بر او فرود مىآمد دلش از دنيا كنده و سرد مىشد و به آن انس نمىگرفت ، و دنيا براى او چون زندان مىگرديد ، و نجات او از آن مانند رهائى از زندان بود . و از اين رو رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم فرمود :
« الدّنيا سجن المؤمن و جنّة الكافر »
« دنيا زندان مؤمن و بهشت كافر است » . پس رنجها و مصيبتها و سختيهاى دنيا موجب بركنده شدن نفس از آن و التفات به عالم اصلى خود و آرزومندى نمودن به خروج از دنيا و رغبت به لقاء اللَّه و آنچه در آخرت براى اهل آن آماده شده مىگردد .
و اگر بگوئى : غايت آنچه در بلا و مصيبت تصوّر مىشود اين است كه بر آن
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 346
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٣٤٦