فصل 73 راه تحصيل سپاسگزارى
راه تحصيل شكر گزارى به چند امر است :
اول - معرفت و تفكر در صنايع الهى و انواع نعمتهاى ظاهرى و باطنى و عمومى و خصوصى او .
دوم - نظر كردن به پائينتر از خود در امر دنيا و به بالاتر از خود در امر دين .
سوم - حضور در گورستان و ياد آورى اين كه مردگان بيش از همه چيز دوست دارند و از خدا مىخواهند كه به دنيا برگردانده شوند و متحمّل رياضت و مشقّت عبادتها گردند تا در آخرت از عذاب رهائى يابند يا بر ثواب آنان افزوده شود و درجاتشان بالاتر رود . پس بايد خود را از ايشان بينگارد كه دعاى او به اجابت رسيده و به دنيا باز گشته است ، پس بقيّهء عمر خود را صرف امورى كند كه مردگان براى آن خواستار بازگشت به دنيا هستند .
چهارم - بعضى از آنچه را كه در ايام عمر بر او روى داده از مصيبتهاى بزرگ و بيماريهاى صعب كه به سبب آنها گمان هلاك خود مىبرد به ياد آورد ، و چنين فرض كند كه هلاك شده ، و زندگانى و نعمتهاى كنونى خود را غنيمت شمارد ، و خدا را بر آن شكر كند ، و از آنچه بر او وارد مىشود و مخالف طبع اوست رنجور و اندوهگين نگردد .
پنجم - در هر مصيبت و بلائى از مصائب و بلاهاى دنيا شكر كند كه مصيبتى بزرگتر از آن به او نرسيده ، و مصيبتى در دين بر او وارد نشده است . و از اين رو