تخطي إلى المحتوى الرئيسي

جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 446

مساهمون:

ص٤٤٦
و از آنهاست : خود ستائى ( تزكيهء نفس ) تزكيهء نفس يعنى نفى نقائص از خود و اثبات كمالات براى خود ، و آن از نتايج عجب و خودپسندى است . و زشتى آن آشكار است و پنهان كردنى نيست . زيرا كسى كه حقيقت ( ممكن الوجود بودن ) خود را شناخت و به آفرينش انسان واقف گرديد ، مىداند كه قصور و نقصان لازم ذات انسان است و ديگر زبان به مدح خود نمىگشايد . علاوه بر اينكه اين امرى است در نظر همهء مردم قبيح كه ذوق سليم و وجدان پاك بر آن گواهى مىدهد . و از اين رو امير مؤمنان فرمود : « تزكية المرء لنفسه قبيحة » « ستايش انسان خود را قبيح است . » و آنچه دربارهء شناخت حقارت و پستى انسان گذشت براى قبح خودستائى كافى است . ضدّ خودستائى برى ندانستن خود از عيوب بلكه اقرار به آنها و اثبات نقائص براى خود است . و اگر خود را به آن مكلَّف سازد و پى در پى چنين كند ، اين كار براى او عادت مىشود و عادت خودستائى و مدح و تعريف خود كردن از او زايل مىگردد . و از آنهاست : عصبيّت عصبيّت عبارت است از سعى در حمايت خود يا چيزى كه به خود نسبت دارد از دين و خويشاوندان و نزديكان و همشهريها به قول يا فعل ، و اين بر دو گونه است : اگر آنچه حمايت مىكند و در دفع بدى از آن مىكوشد چيزى است كه