بيان فضيلت خوشخويى و نكوهش بدخويى
( 1 ) بدان كه حق تعالى پيغامبر و دوست خود را بر سبيل ثنا و اظهار منت و إبراز نعمت فرمود :
وَ إِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ .
« 16 » و عايشه - رضى اللّه عنها - گفت : خوى پيغامبر خوى قرآن بود . [ و ] قوله تعالى :
خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلِينَ .
« 17 » پس پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - فرمود : هو ان تصل من قطعك و تعطى من حرمك و تعفو [ 64 ] عمّن ظلمك ، اى ، معنى آن است كه بپيوندى با كسى كه از تو ببرد ، و بدهى به كسى كه تو را محروم گرداند ، و عفو كنى از كسى كه بر تو ستم كند . و نيز پيغامبر - عليه السلام - گفت : بعثت لاتمّم مكارم الاخلاق ، اى ، مرا بفرستادهاند تا خويهاى نيك را تمام گردانم . و گفت : أثقل ما يوضع في الميزان الخلق الحسن ، اى ، گرانتر چيزى كه در ترازو نهاده شود خوى نيك است .
و مردى از پيش پيغامبر درآمد و گفت : دين چيست ؟ فرمود : حسن الخلق . و از دست راست درآمد همين سؤال كرد ، همين جواب أعادت فرمود . و از دست چپ درآمد و همين مسئله پرسيد ، همين جواب باز گفت . و از پس درآمد و همين سؤال القا كرد ، پيغامبر در او نگريست و گفت : اما تفقه ؟ هو ان لا تغضب ، اى ، نمىدانى ؟ دين آن است كه در خشم نشوى . و پيغامبر را پرسيدند كه شوم چه باشد ؟ فرمود : سوء الخلق .
و مردى پيغامبر را گفت كه مرا وصيت فرماى . گفت : اتّق اللّه حيث كنت ، بترس از خداى هر كجا باشى . گفت : زيادت از اين فرماى . فرمود : اتبع السيّئة الحسنة تمحها ، اى ، نيكويى را در عقب
هامش
( 16 ) قلم 69 - 4 .
( 17 ) اعراف 7 - 199 .