ترديد دارم وظيفهء من چيست ؟
آيا 9 جزء را بياورم صحيح حاصل مىشود يا 10 جزء را بياورم ؟
مگر در بحث اسهال الصّفرا كه مفهومى مبيّن بود و مكلّف در محصّل آنكه آيا معجون 9 جزئى است يا دهجزئى شما خود نفرموديد : بايد احتياط كرد در اينجا نيز بايد احتياط كرد و اكثر را بجا آورد .
به او پاسخ مىدهيم كه : اين نيز يكى از موارد خلط مصداق با مفهوم است و از شما مىپرسم چه كسى گفته است كه الصلاة يعنى الصحيح ، معناى صلاة كه معناى صحيح نيست بلكه نمازى كه با تمام شرائط و اجزائش انجام شود مصداقى از مصاديق صحيح است ، و هكذا روزه و . . .
پس : بفهم كه اين دو مفهوم يعنى صحيح و صلاة هريك معناى خاص خود را دارند و به حمل اوّلى ذاتى وحدتى ميانشان نيست ، گرچه به حمل شايع مصداقا در خارج يكى هستند .
* مراد از ( و امّا ما ذكره بعض متاخرى المتأخرين ، من الثمرة . . . ) چيست ؟
تفصيل عبارت فرّعوا و درحقيقت دليل چهارم قائلين به اصالة الاحتياط در باب اقلّ و اكثر و يا جزء مشكوك است و لذا :
مرحوم آقا وحيد بهبهانى ( ره ) در رابطهء با ثمرهء مبحث صحيح و اعم نظراتى دارد كه بطور كلّى در سه بخش به شرح ذيل خلاصه مىشود :
1 - بنا بر قول به وضع الفاظ عبادات براى صحيح : در باب اقلّ و اكثر و شك در جزئيت بايد نسبت به اكثر احتياط كرده آن را انجام دهيم .
2 - بنا بر قول به وضع الفاظ عبادات براى اعم از صحيح و فاسد ، دو حالت دارد .
الف ) - اگر نسبت به جزئى از اجزاء ركنيّه و مقوّم ماهيّت شك كنيم بدين معنا كه آيا فلان شىء جزء ركنى صلاة هست يا نه ؟ بايد احتياط كرده آن جزء را هم انجام دهيم .
ب ) - و اگر نسبت به جزئى از اجزاء غير ركنيه شك كنيم محلّى براى اجراى اصل عملى نبوده و بايد به اصالة الاطلاق تمسّك كرده ، جزئيت جزء مشكوك را با اين اصل برداريم و بگوئيم :
اگر سوره در غرض مولى دخيل بود بايد بيان مىكرد و لكن از آنجا كه در مقام بيان بوده و بيان نكرده معلوم مىشود كه اين جزء در غرض مولى مدخليّت ندارد .
* مراد از ( فغرضه بيان الثّمرة على مختاره من وجوب الاحتياط . . . ) چيست ؟
پاسخ شيخ است به اشكال و يا دليل فوق مبنى بر اينكه :
اولا : اين رأى و نظر شخصى شماست كه مىفرمائيد بنا بر قول به صحيح هنگام شك در
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 329
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٣٢٩