هفتم - نماز چاشت
( 1 ) و مواظبت بر آن از عزايم « 289 » و فواضل فعلهاست . و اما عدد ركعات آن بيشتر آن چه نقل كردهاند هشت است .
امّ هانى ، خواهر على بن ابى طالب - كرم اللّه وجهه - روايت كرد كه پيغامبر نماز چاشت هشت ركعت گزارد ، با درازى و نيكويى . و اما عايشه گفت كه نماز چاشت چهار ركعت گزاردى و بر آن زيادت نيز كردى ، و حد آن زيادت بيان نكرد . اى ، بر چهار مواظبت نمودى و كم از آن نكردى ، و وقتى زيادت گزاردى . و در حديثى مفرد آمده است كه شش ركعت گزاردى .
و اما وقت آن : على - رضى اللّه عنه - گفت كه « نماز چاشت در دو وقت گزاردى : چون خورشيد روشن شدى و ارتفاع گرفتى دو ركعت بگزاردى » - و آن اول ورد دوم بودى از وردهاى روز ، چنان كه بخواهد آمد - « و چون خورشيد به ربع آسمان رسيدى از جانب مشرق ، و آفتاب منبسط شدى ، چهار ركعت بگزاردى . » و اول آن وقت بودى كه خورشيد مقدار نيم نيزه بلند شدى ، و دوم آن ساعت كه ربع روز بودى ، در مقابل نماز ديگر ، كه وقت او آن ساعت است كه ربعى از روز باقى ماند . و نماز پيشين بر منتصف روز ، و نماز چاشت بر منتصف طلوع و زوال ، چنان كه نماز ديگر بر منتصف زوال و غروب . اين افضل اوقات است ، و در جمله از ارتفاع خورشيد تا پيش از زوال ، وقت نماز چاشت است .
هشتم - ميان نماز شام و خفتن احيا كردن
( 2 ) و آن سنتى مؤكده است و عدد او از پيغامبر - عليه السلام - شش ركعت نقل كردهاند . و آن را فضلى عظيم است . و گفتهاند كه مراد به قول حق تعالى :
تَتَجافى جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ
« 290 » ، اين نماز است . و پيغامبر - عليه السلام - گفت : من صلّى بين المغرب و العشاء فانّها من صلوة الاوّابين [ 331 ] . اى ، هر كه ميان شام و خفتن نماز گزارد آن نماز كسانى است كه بسيار به خداى - عز و جل - باز
هامش
( 289 ) عزايم ( ج عزيمت ) ، احكام كلى است كه ابتدا مشروع شده است و مخصوص به بعضى از مكلّفان دون بعضى ديگر ، يا حالى دون حالى نمىباشد مانند نماز و روزه ( فرهنگ علوم عقلى ) . اسم است آن چه را اصل مشروعات باشد بدون تعلق به عوارض ( تعريفات جرجانى ) .
( 290 ) سجده 32 - 16 .