90 / جورجس بن بختيشوع / 2093
جورجس بن جبريل بن بختيشوع در اوايل دوران حكومت عباسيان پزشك ارشد در بيمارستان جندى شاپور بود . در 148 ه / 765 م ، در كهنسالى ، خليفه منصور وى را به بغداد خواند تا درد معدهاش را درمان كند . پيش از احضار به بغداد جورجس كتابهاى بسيار نوشته و از شهرت بسيار برخوردار بود . به گفتهى ابن ابى اصيبعه ( 1 / 123 ) جورجس براى منصور آثار يونانى را به عربى ترجمه كرد ؛ كتابهايى كه خود او در جندىشاپور تأليف كرده بود همه به سريانى بود ؛ اينكه آيا بعدها به عربى هم كتابى تأليف كرده باشد ، مطلبى است كه از آن اطلاع نداريم . كنّاش وى را حنين به عربى ترجمه كرد .
پس از 4 سال كار در بغداد ، جورجس در 152 ه / 769 م به موطن خود بازگشت . شاگرد او عيسى بن شهلفى به عنوان جانشين وى به بغداد فراخوانده شد .
منابع : ابن نديم ، 296 ؛ ابن ابى اصيبعه ، 1 / 125 - 123 ؛ ابن قفطى ، حكماء ، 160 - 158 ؛ ابن عبرى ( دوم ) ، 124 ؛ بروكلمان ، ذيل 1 / 414 ؛ گراف ، ادبيات عربى مسيحى ، 2 / 110 .
آثار :
[ 543 ] 1 . كتاب الأخلاط [ 5330 ]
نقلقولهايى از آن در الحاوى ، 1 / 99 .
[ 544 ] 2 . ديابيطا [ 5331 ]
دربارهى بيمارى قند ، مذكور در الحاوى ، 10 / 210 .
[ 545 ] 3 . الكنّاش [ 5332 ]
به ترجمهى حنين .
نسخه : حلب ، جرّاح ( نك : سباط ، فهرس ، 1 / 44 ، ش 335 ) .
به احتمال زياد نقلقولهاى زير در الحاوى از آن است : 1 / 35 ، 60 ، 114 - 113 ، 138 ، 174 - 173 ، 269 - 268 ، 271 ؛ 2 / 157 ؛ 3 / 241 ؛ 5 / 112 ؛ 6 / 246 ؛ 7 / 41 ، 82 ، 114 ، 211 ، 221 ، 250 ؛ 8 / 75 ، 138 ، 154 ، 171 ، 191 ؛ 9 / 25 ، 72 ، 138 ؛ 10 / 198 ، 276 ، 326 ؛ 11 / 177 ، 247 ، 270 ، 293 ؛ 12 / 4 ، 106 ؛ 14 / 95 ؛ 15 / 84 ، 129 ، 225 - 224 ؛ 16 / 73 ، 89 ، 111 ، 125 ، 153 ؛ 17 / 16 ، 32 - 31 ، 103 ؛ 19 / 268 ، 269 ، 347 . همچنين ، نك : الحاوى ( 15 / 84 ) كه در آنجا رازى بر اهميت درمان يك بيمارى حاد به دست جورجس تأكيد مىكند .
91 / جورجس / 2094
جورجس حنّا ( ؟ ) ى نيشابورى ( محتملتر : جندى شاپورى ) ، ظاهرا در مراجع شناخته نيست ، بههرحال به نظر نمىرسد همان جورجس بن جبريل باشد . كنّاش وى را صحاربخت بن ماسرجيس ( نك : پس از اين ، ص 318 ) تفسير كرده است .