عصره في فنون العلم ، ومن جملة خيراته « 1 » المسجد الجامع الجديد الّذى لم ير مثله فسحة ونزاهة ولمّا اتمّ ذاك سأل مولانا سراج الدّين ابا العزّ مكرّم بن العلاء « 2 » ان يخطب به فأجاب ذلك ولمّا قام للخطبة في الجمعة الأولى قام الأتابك موافقة له فلم يجلس حتّى نزل مولانا عن المنبر ، وكان بينه وبين ولده الأتابك أبى بكر وحشة قد حبسه بسببها فلمّا اشتدّ مرضه أطلقه من الحبس * ووصّاه بالعدل والرّحمة
هامش
- بقيه از صفحهء قبل
اشكنوانيّه ، وى از فضلاء مشهور عصر خود بوده وبا امام فخر رازي معاصر وما بين ايشان مكاتباتى راجع ببعضى از مسائل علميّه مبادله شده بوده وراقم اين سطور عكسي أزين مكاتبات از روى نسخهء متعلّق بكتابخانهء مرحوم دكتر ميرزا حسين خان طبيب مرحوم ظلّ السّلطان كه پس از وفات أو در لندن در سنهء 1937 ميلادي حراج كردند بتوسط آقاى مجتبى مينوى بدست آورد ولى فعلا بدان دست رسى ندارم ، پس از وفات سعد بن زنگى در 12 ذي القعدة سنهء 623 وجلوس پسرش اتابك أبو بكر بن سعد بن زنگى بواسطة سابقهء وحشتي كه اين أخير از صاحب ترجمه در دل داشت در غرّهء ذي الحجّه سنهء مذكوره أو را توقيف نموده وبا پسرش تاج الدين محمد بقلعهء اشكنوان از قلاع معروفهء فارس ( فارسنامهء ناصري 2 : 332 ، وآثار العجم 222 - 225 ) فرستاده ودر همانجا در جمادى الأولى يا جمادى الآخرة سنهء 1624 أو را بقتل آوردند وپسرش تاج الدين محمد را مستخلص كرده بزير فرستادند ، وأو بتفصيلى كه در وصّاف مذكور است قصيدهء حبسيّهء اشكنوانيّه را كه پدرش در حبس قلعه گفته بود وباو املا كرده از حفظ براي ابن خال ناظم امام صفى الدين مسعود سيرافى املا نمود واين أخير ابيات قصيدة را كه در ترتيب آن اختلالى روى داده بود حسب الإمكان مرتّب گردانيد وسپس پسر صفّى الدين مزبور قطب الدين محمد سيرافى شرح فاضلانهء كه هنوز نسخ متعددة از آن موجود است بر آن قصيدة تعليق نمود وبدينطريق اين قصيدة ما بين فضلاء آفاق منتشر گرديد ، متن اين قصيدة در آخر معلقّات سبع چاپ طهران سنهء 1272 ونيز در اروپا در سنهء 1893 ميلادي در مجلّهء « سامى » باهتمام كلمنت هوارت مستشرق فرانسوى بطبع رسيده است ،
( 1 ) - ضمير « خيراته » راجع است بسعد زنگى ، بيضاوى در نظام التّواريخ گويد ( ص 88 ) : « واز آثار اتابك مسجد جامع جديد شيراز است كه عمارتى از آن وسيعتر در شيراز نيست » ، ودر شيرازنامه گويد ( ص 53 ) : « از آثار ومبرّات وحسنات اتابك سعد بن زنگى در خطّهء شيراز يكى جامع جديد شيراز است كه بمسجد نو اشتهار دارد نه در شيراز كه در اكناف فارس وعراق وأغلب أقاليم هيچ پادشاهى بزرگتر وبا فسحتتر از آن مسجد نساخته » ،
( 2 ) - رجوع شود بنمرهء 303 از تراجم كتاب حاضر ،