مىشود . و هر كه دنيا را خوب دانست و دنيا به صورت خوب به نظر او جلوه كرد ، دنيا او را به خود حريص مىكند ، چرا كه معشوقش مىشود و در طلب معشوق حرص لازم است . و هر كه طلب دنيا مىكند ، صاحب طمع مىشود و هميشه نظرش به إحسان غير است . و هر كه مدح دنيا كند و دنيا از آن حيثيّت كه دنيا است ممدوح او باشد ، مرائى مىشود ، و اكثر كارهايش ريائى و مغشوش خواهد شد ، و قيد حيثيّت از جهت آن است كه ، دنيا از آن حيثيّت كه محلّ تحصيل كمالات است ، ممدوح است نه مذموم .
حديث است كه كسى ذمّ دنيا مىكرد و سبّ دنيا مىنمود ، حضرت امير عليه السّلام منع او كرد و نسبت حمق و جهل به او داد و گفت : ندانستهاى كه دنيا محلّ تحصيل قرب الهى است و همه انبيا و اوصيا ، در دنيا عبادت الهى كردهاند و محل تحصيل رضاى الهى است ، و تو سبّ او مىكنى ؟ ! و نيز مىفرمايد كه : هر كه را اراده و قصد دنيا باشد و با اهل دنيا از براى دنيا محشور باشد و اختلاط كند ، مركوز مىشود در دل او اثر عجب ، و رفته رفته صاحب عجب مىشود . و هر كه خاطر خود از فريب دنيا جمع كرد و از او مطمئنّ خاطر شد ، فريب دنيا مىخورد و به غفلت فرو رفته ، آهسته آهسته غفلت او زياد شده به غفلت ، از دنيا خواهد رفت . و هر كه را خوش آينده شد متاع دنيا ، و زخارف دنيا به نظر او مستحسن آمد ، دنيا مفتون و معشوق او مىگردد و به اندك وقتى از دست او رفته ، جز حسرت و ندامت از او حاصلى نخواهد يافت . و هر كه جمع كرد دنيا را و بخل كرد و به مصارف خير صرفش نكرد ، دنيا او را به قرارگاه خود كه جهنّم است ، خواهد رسانيد .
حاصل آن كه : اين خبيثهء دنيّه كه از صفت او ، از هزار يكى و از بسيار ، اندكى به قلم آمد ، هر كه را در حبايل غرور خود ، دانه خوار حرص و امل گردانيد ، و مكايد و شرور او ، هر كه را به مكر و تزوير مبتلا و أسير شهوت و شره ساخت ، يقين ببايد دانست كه طريق خير و صلاح دينى بر او مسدود شد و اميد سعادت و فلاح اخروى از او منقطع گشت . چنان كه خالق عالم فرموده كه : « وَما لَه في الآخِرَةِ من خَلاقٍ » ( بقره - 200 ) ، اين محروم بى نصيب از آخرت ، كه ارادهء دنيا در ضميرش متمكَّن
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 223
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص٢٢٣