مىترسيدند ، ديرى نپائيد كه خود را به گروههاى امپرياليستى انگلستان و امريكا چسباندند .
در سپتامبر 1943 سيد ضياء الدين به ايران برگشت . روزنامههاى ارتجاعى ايران اين شخص را به عنوان « شخصيت برجسته ملى و ميهنپرست » شناساندند . با زور دولت و انگليسها سيد ضياء به نمايندگى مجلس 14 برگزيده شد . او دوباره به انتشار روزنامه اقدام كرد ، و حتى حزبى ارتجاعى با نام دموكراتيك « وطن » درست كرد ، اعضاى اين حزب همه با امپرياليستها بستگى داشتند و شامل مالكان ، بازرگانان و كارمندان بلندپايه دولت بودند . او در حالى كه از عقبماندگى و عقايد خرافاتى تودهها و همچنين از ناخشنودى آنها از سياست رضا خان بهره برد ، سخت به روشهاى فرنگى مآب كردن ظاهرى مردم به وسيله رژيم رضا شاه حمله كرد . بنابراين سيد ضياء در نخستين مرحله ، برنامهاى كاملا ارتجاعى را ارائه داشت . او خواستار حجاب زنان « آزاد شدن » از بند فرهنگ اروپائى و بازگشت به انجام سنتهاى پيشين و اسلاميت كهن و برقرارى نظم فئودالى قديمى بود .
برنامهء ارتجاعى سيد ضياء پس از افشاء ماهيت عوامفريبانهء مفاد آن به وسيله جوامع پيشرفته ايرانى ، رد شد و مورد اعتناى تودههاى مردم قرار نگرفت . « انتخاب » او به عنوان نمايندهء مجلس با خشم و غضب تودههاى وسيع مردم روبرو شد ، اينان خواهان لغو اعتبارنامهء او در مجلس بودند . با وجود تظاهرات اعتراضآميز چندين هزار نفرى مردم ، اين اعتبارنامه مورد تأئيد مجلس قرار گرفت .
بيشتر از نمايندگان مجلس 14 به دستور دولت و مرتجعان امپرياليست برگزيده شدند و به مجلس راه يافتند . از 126 نمايندهء برگزيده ، 70 تن مالك ، 15 نفر بازرگان و كارخانهدار ، 15 تن سردبير روزنامه و وكيل دادگسترى ، 12 تن روحانى بودند . با اينهمه 8 تن از اعضاى حزب توده در استانهاى شمالى كشور برگزيده شدند . بهطوركلى مجلس 14 كه در 26 فوريه 1944 آغاز به كار كرد ، به يكى از مهمترين ابزار مرتجعان ايرانى و امپرياليستهاى انگليسى - امريكائى تبديل گرديد .
از آنجا كه اين مجلس حق شناساندن نامزد نخستوزيرى را داشت ، گروههاى مرتجع ايرانى در مجلس رسما مىتوانستند دولت مطلوب خود را روى كار آورند . بنابراين در پائيز 1944 سياست دولت ايران آشكارا ضد دموكراتيك و از لحاظ سياست خارجى نسبت به دولت شوروى كاملا خصمانه بود . دولت ساعد سياست سركوبى تودهها و نيروهاى دموكراتيك را رسما در پيش گرفت .
اين رفتار دولت اعتراض مردم را در سراسر كشور برانگيخت . در تهران ، تبريز ، رشت ، مشهد ، اصفهان و شهرهاى ديگر تظاهرات عظيم اعتراضآميزى كه شماره شركت كنندگان آن به بيش از نيم ميليون تن مىرسيد ، ضمن پائيز 1944 عليه سياست ارتجاعى
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 483
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٤٨٣