تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 413

مساهمون:

ص٤١٣
به حزب دمكرات ، شعبه بانك شاهنشاهى و ساختمان تلگرافخانه انگليسها را در كرمان اشغال كردند . در جنوب شرقى ايران جنبش مسلحانهء ضد انگليسى در ميان عشاير آغاز گرديد . گروه محافظ مرزى انگليسى كه در طول مرزهاى شرقى ايران مستقر بودند كانونهاى شورش را در شيراز و شهرهاى ديگر درهم كوبيدند و گروه‌هاى وابسته به شبكه جاسوسى آلمان - ترك را در كرمان و بلوچستان ايران از مردم جدا و وادار به فرار كردند . شبكهء جاسوسى آلمان به اسارت انگليسها درآمد . والى كرمان كه خان بختيارى بود در آغاز جانب خيزندگان را گرفت ، اما يك‌باره تغيير جهت داد و به سوى انگليسها گرائيد ، يكانهاى زير فرمان والى در خلع سلاح قيام‌كنندگان شركت كردند . در ژوئيه 1916 كرمان به وسيله انگليس‌ها اشغال گرديد . در اصفهان تبليغاتى جدى به سود آلمانها ، با ورود مجتهد آقا نور اللّه به اصفهان ضمن نوامبر 1914 ، آغاز گرديد . او ضمن همكارى با شبكه جاسوسى آلمانها ، گردهم‌آئىهائى در مسجدها سازمان داد ، ضمن موعظه‌هايش به انگليس و روس لعنت مىفرستاد . حزب دموكرات ايران كه در آغاز 1915 در اصفهان تجديد سازمان يافته بود ، به تبليغ پندارهاى خود در روزنامه محلى « زاينده رود » پرداخت . ضمن اين تبليغات تحريم ارز بانك شاهنشاهى و همه بانك‌هاى خارجى از مردم تقاضا مىشد . در آباديهاى پيرامون شهر ، روحانيان عليه انگليسها و روسها اعلام جهاد دادند . در همه‌جا جوش و خروش درگرفت و اين تبليغات ، مسلمانان متعصب و ناسيوناليست‌هاى دوآتشه را عليه انگليسها برانگيختند . ساختمان - هاى بانكها و تلگرافخانه‌ها به وسيله ژاندارمها اشغال شدند . حتى قسمتى از بختياريها كه روحيهء انگليسىخواهى را داشتند ، همچنين مردم محلى به وسيله كنسول آلمان جمع‌آورى و مسلح شدند ، عملا اصفهان به وسيله كميته‌اى اداره مىشد كه در رأس آن بازرگانان بزرگ و روحانيان قرار داشتند و اينها فقط به يكانهاى مسلح نامبرده متكى بودند . كميسيون ويژه‌اى مأمور جمع‌آورى پول و وسيله براى پيكار گرديدند . كميتهء اصفهان دولت را آگاه كرد كه آماده است براى بيرون راندن انگليسها از اهواز به نبرد پردازد . اين جنبش اصفهان پس از ورود ارتش روس در مارس 1916 به اصفهان ، پايان يافت .

سركوبى جنبش آزادى ملى . تشكيل « كميته دفاع ملى » در قم

امپرياليست‌هاى انگليس و روس كه از جنبش آزادى ايرانيان و فعاليت شبكه جاسوسى آلمانها در ايران به هراس افتادند ، با يكديگر توافق كردند كه پادگانهائى در طول مرزهاى