از روسيه ، انواع پوستها ، چيتها ، پارچههاى كتانى ، ابزار آهنى ، مس ، اسلحهء گرم ، ماهى ، عسل ، موم ، عرق و غيره .
از هندوستان پارچههاى ظريف پنبهاى و ابريشمى ، فراوردههاى فلزى ، عاج ، مواد رنگى ، نيل هندى فراوردههاى داروئى و عطر ، ادويه ، سنگهاى گرانبها ، برده و كالاهاى ترانزيتى از كشورهاى خاور دور وارد ايران مىگرديدند . بازرگانى ايران با هندوستان و كشورهاى خاور دور ، به دست هنديان انجام مىگرفت ، در بسيارى از شهرهاى تابع دولت صفوى حتى در نقاط دوردست مانند شماخى و باكو محلهها يا شهركهاى هندىنشين وجود داشتند .
بگونهاى كه يكى از جهانگردان يادداشت كرده است ، پديدهء خطرناك سقوط اقتصادى ايران در سده 17 ، نابرابرى وارادات و صادرات كالاهاى ايران و هند به زيان ايران به چشم مىخورد ؛ بگونهاى كه سرازير شدن پولهاى نقرهء صفويان به سوى هندوستان كاملا محسوس بود .
يكى از ويژگيهاى روند پيشرفت اقتصادى ايران در سده 17 ، بزرگ شدن شهرهاى ايران بود ، شهرهاى صنعتى و بازرگانى مركز و غرب و شمال ايران ( اصفهان ، شيراز ، قزوين ، همدان ، قم ، كاشان ، يزد ، كرمان ، رشت لاهيجان ) ، آذربايجان ( تبريز ، اردبيل ) ، شيروان ( شماخى ، باكو ) به سرعت گسترش يافتند . برعكس شهرهاى خاورى ايران ، غير از مشهد ، استراباد و قندهار ، دوران ركود را پيمودند ، اين چگونگى گوياى كاهش فعاليتهاى اقتصادى در آسياى ميانه بود .
فرهنگ ايران در سدههاى 16 - 17
در زندگى فرهنگى ايران اين زمان شكوفائى و فعاليتهاى هنرى كه در سدههاى 9 - 15 در حال پيشرفت بودند از ميان رفتند . انگيزههاى اين پديده كه نهتنها ايران بلكه كليه كشورهاى شرق را زير تأثير قرار داد ، هنوز بررسى نشدهاند . بيگمان يكى از اين انگيزهها عقبماندگى اقتصادى و تكنيكى كليه كشورهاى آسيا در اين مدت ، ضمن مقايسه با كشورهاى اروپاى باخترى بود . اما اين سقوط فرهنگى در كليه رشتهها يكباره انجام نپذيرفت ؛ در جريان سدههاى 16 - 17 چند رشته فرهنگى شكوفائى خود را از سر گرفتند .
معمارى ايرانى ، آثار هنرى بسيار پرارزشى را در اين سدهها بجا گذاشته است . مسجد صفويان با مقبرههاى شيخها و شاهان اين دودمان در اردبيل از آنجملهاند .
اصفهان كه در زمان شاه عباس اول پايتخت گرديد بهكلى نوسازى شد . خيابانهاى وسيع و ساختمانهاى مهمى در آن شهر ايجاد گرديد . در ميدان مركزى شهر ( ميدان شاه ) كه به