باب تأويل كلمهء الصّمد
( 1 ) 1 - داود بن قاسم جعفرى گويد : به ابى جعفر دوم ( امام محمد تقى ع ) گفتم : قربانت ، صمد چيست ؟ فرمود : آقائى كه براى هر كم و بيش به دو نياز برند .
( 2 ) 2 - جابر بن يزيد جعفى گويد : از امام باقر ( ع ) فرمود : پرسيدم از حقيقت توحيد ، فرمود : به راستى خدائى كه اسمائش مبارك است و با آنها وى را خوانند و علو ذاتش برتر است ، يگانه است ، در يگانگى و تنهائى او را يگانه شناسند ، توحيد خود را در خلقش مجرى ساخت ، او است يگانه و صمد و قدوس ، هر چيز او را پرستد و هر چيز نيازمند او است و دانش او به همه چيز رسا است .
معنى درست صمد همين است نه آنچه مشبّهه گفتند كه :
( خدا جسمى ميان پر است ) زيرا اين وصف منحصر به جسم است و خداى جل ذكره از آن برتر است ، او بزرگتر و والاتر است از اينكه وهم به وصفش رسد يا كنه عظمتش درك شود .
و اگر معنى صمد در وصف خداى عز و جل تو پر باشد مخالف قول خداى عز و جل گردد كه
لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ
زيرا اين معنى از صفات اجسام است كه ميان پرند و جوف ندارند چون سنگ و آهن و اجسام ميان پر و بىجوف ديگر تعالى اللَّه عن ذلك علوا كبيرا ، و اما آنچه در اخبار آمده است به اين مضمون بايد گفت : امام