حق عموم خاندانت اينكه سلامتى همه را در دل گيرى و سايه مهر خود را بر سرشان بگسترانى و با بدكارشان نرمش كنى و الفت و صلاح آنان را بخواهى و از خوشكردارشان به خود و تو تشكر كنى كه خوشكردار هر كدام بخودشان احسان به تو است در صورتى كه به تو آزار نرساند و خرج خود را تأمين كند و خود را از تو باز دارد همه را مشمول دعاى خود ساز و همه را يارى كن و هر كدام را بمقام او نسبت به تو وادار سالخورده آنان را پدر خود شمار و خردسالشان را فرزند بدار و ميانه سالشان را برادر ، هر كدام نزد تو آيند با لطف و مهر با آنها برخورد كن و با برادر خود صله رحم كن چنانچه برادر با برادر بايد كند .
حق اهل ذمه و پناهنده با سلام اينكه بپذيرى آنچه را خدا از آنها پذيرفته و حقى را كه خدا برايشان مقرر كرده از پناهندگى و تعهد وى بپردازى و از آنان در آنچه خواستند و بر آن وادار شدند سخن گوئى و در آنها قضاوت كنى بدان چه خدا حكم كرده در رفتار با آنان و رعايت پناه الهى و تعهد او و تعهد رسول خدا ( ص ) مانع ستم تو بر آنها باشد زيرا بما رسيده آن حضرت فرمود : " هر كه بر هم عهدى از غير مسلمانان ستم كند من خصم او باشم " از خدا بترس و لا حول و لا قوه الا بالله اين پنجاه حق است كه فراگير تو باشند در هيچ وضعى كه بايدت رعايت آنها از آنها بدر مشو و عمل كن بدانها و يارى جو به خدا جل شانه در اين باره و لا حول و لا قوه الا بالله و سپاس از آن پروردگار جهانيانست .
( از سه سندى كه در باره كليات حقوق در متن آمده همين سند آخر را كه اعم و اتم بود ترجمه كرديم مترجم ) .
3 - از فقه الرضا : روايت است كه از دوستان پدرت مبر تا درخشانيت فرو كشد ، و روايت است كه رحم چون دور باشد جوشان شود و چون بهم بچسبد نابود گردد و روايت است كه :
دو سال سفر كن براى احسان به پدر و مادر يك سال سفر كن براى صله رحم ، يك ميل ( 2 كيلومتر ) برو و بيمارى را عيادت كن ، دو ميل برو جنازهاى را تشييع كن سه ميل برو و برادر دينى را ديدار كن ، پنج ميل برو مظلومى را يارى كن ، شش ميل برو بداد درماندهاى برس ده ميل برو براى برآوردن نياز مؤمن و بر تو باد آمرزشخواهى .
و روايت داريم كه به پدران خود نيكى كنيد تا پسرانتان بشما نيكى كنند ، از زنان مردم دست بكشيد تا زنانتان عفيف باشند و روايت داريم : كه برادر بزرگ بجاى پدر است و روايت داريم كه رسول خدا ( ص ) چشمانداز خود را ميان همنشينانش قسمت ميكرد و هرگز چيزى از او خواسته نشد كه بگويد : نه پدر و مادرم بقربانش و از كسى بر گناهى كه كرد گله نكرد و روايت داريم كه هر كه ميان سخن برادر مؤمنش بدود گويا پنجه به روى كشيده ، و روايت داريم كه
بحار الأنوار ( ج 71 و 72 ) ( آداب معاشرت ) ( فارسى ) — صفحة 15
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١٥