تشويق وعده نعمت جاويدان پاينده است و نهايت بيم و ترس جز تهديد به عذاب جاويدان پاينده است و نهايت بيم و ترس جز تهديد به عذاب جاويدان دردناك نباشد ( كه هر دو در صريح قرآن و سنت واردند ) و خلف خبر كذب و دروغ است و بر خداوند حكيم روا نيست .
و به اين وجه روشن شد كه جاويدان بودن عذاب كافر بيرون از حكمت نيست و گفته مخالف دليل نيست .
صاحب مجلس گفت : پاسخ درست و روشنى دادى جز اينكه پرسش را دنبالهاى هست كه دل ما ميخواهد پاسخش را بشنويم و آن اينست كه نتيجه گرفته شده مورد نفرت عقل است و آن عذاب ابدى و بىپايان است در برابر گناهى محصور و نهايت دار گفتم : آرى وضع چنين اقتضا كرده كه هر كه كافر مرد عذابى كشد چندان چندان برابر عمرش و اين خود پرسشى است كه شد و در ضمن جوابى كه دادم از ان اشاره شد كه عقل گواه آنست و از ان نفرت ندارد بعلاوه من توضيح بجواب ميافزايم كه در اين باره قانعكننده باشد و ميگويم :
راستش در دل ما گناهان بزرگ باشند به اندازه نعمتهاى كسى كه نافرمانى شده از اين رو ناسپاسى فرزند براى پدر گناهى بزرگ است چون احسان پدر به دو بزرگ است و جنايت بنده بر آقاى خود سترگ است چون انعام آقا بر او فزونست و چون نعمتهاى خدا بزرگتر و والاتر است از آنكه شكرش ادا شود يا بتوان آمارشان گرفت و آن نعمتهاى بنهايت سازگار با جانها و تنهايند و سزاى كفر به خدا و انكار احسان و نعمتش نهايت آزار و دردناكى است و نتيجهاش خلود در دوزخ است .
مرديكه فقيه مآب بود و حاضر در مجلس گفت پيشواى ما شافعى از اين پرسش دو پاسخ داده كه بىپردهتر و روشنترند از آنچه تو گفتى ، پرسشكننده گفت :
آن دو تا چه باشند ؟
گفت : يك : چون خدا در قيامت بفرمانبر در زمان متناهى نعمت جاويدان ميدهد به حكم قياس بايد بنافرمان در مدتى متناهى عذاب جاويد دهد بىكاست و بىپايان .
كنز الفوائد ( گنجينه معارف شيعه اماميه ) ( فارسى ) — صفحة 352
مساهمون: أبي الفتح محمد بن علي الكراجكي
ص٣٥٢