آفريدهها را موجود كرد اين تقديم و تاخير معنى زمان ندارد چنانچه وقتها بذات خود پيش و پسند نه بواسطه زمان و همچنين است تعبير اينكه وجود خدا پيش از وجود آفريدههاى اوست كه وجود جز موجود نيست ، و در تعبير توسعه شده و مقصود معلوم است ( پايان ) .
و شيخ مفيد - ره - در كتاب ( المقالات ) گفته : وقت آنست كه وقت گذار براى چيزى نهاده و پديدهاى جدا نيست ، زمان نام حركات فلك است و آفرينش نيازى بوقت و زمان ندارد و همه يگانه پرستان چنين گويند ( پايان ) .
همانا سخن اين بزرگان را آوردم تا توهم نشود اين عقيده تازهايست و مخالف مذهب اماميه است و قدما آن را نگفتهاند بلكه ظاهر كلام بيشتر قدماء همين است و خدا داند .
روش سوم : پذيرش هستى در معلول شرط است و ربطى بكامل بودن علت ندارد ، و مىشود يك پديده هميشه آماده هستى باشد ، و ديگر هيچ گاه آماده آن نباشد چنانچه در جاى خود بيان شده و اين تفاوت ذاتى است و نياز بعلتى ندارد و موجب تغييرى در علت نباشد و نبايد گفت : چرا اين هميشه وجود پذير است و آن نيست يا اين فلان وقت وجود پذير است و فلان وقت نيست ، و ميگوئيم شايد ماهيت بطور كلى آماده وجود دائم نيست ، و اخبار گذشته و عقل آن را تاييد كند ، و تائيد ديگرى هم در نقض دليل آنها بيايد .
و خلاصه آنها بايد اثبات كنند كه ممكن بذات خود آماده پذيرش وجود ازلى هست تا دليلشان درست باشد و اين بسيار مشكل و نشدنيست .
روش چهارم : نقض دليل آنها به پديدههاى تازه هر روزه ، زيرا گوئيم : خدا در يكسو و جز او همه و همه در سوى ديگر در اين صورت اگر خدا علت تامه يك چيزى باشد لازم است آن چيز قديم باشد و گر نه بايد هيچ چيزى نباشد هرگز ، و خدا را با صادر نخست در نظر آريم و گوئيم خدا با اين صادر علت تامه چيزى هست جز از آن دو يا نه ؟ و بايد دوم آفريده هم قديم باشد و همچنين سوم و چهارم تا برسد به همه پديدههاى روزانه كه بايد همه قديم باشند و اين را خودشان نپذيرند و وساطت حركت
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 218
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٢١٨