قوله
« على ولد اسحاق »
شايد آن بنده از بنى اسرائيل بوده است چنانچه در اغلب چنين بوده . . .
پايان نقل از مجلسى ره .
من گويم ظاهر اينست كه ايراد اين خطبه در آغاز زمامدارى امير المؤمنين ( ع ) بوده و در مدينه ايراد شده است زيرا در مجلسى ايراد شده كه مروان و طلحه و زبير هر سه حضور داشتند و اين گونه مجلس همان در مدينه و در آغاز كار بوده زيرا ديرى نگذشت كه طلحه و زبير از مدينه به مكه رفتند و شورش جمل را رهبرى كردند و ديگر با على ( ع ) روبرو نشدند مگر در بصره در ميدان جنگ جمل و امير المؤمنين ( ع ) هم از مدينه بسوى بصره حركت كرد و از مروان مفارقت نمود و اين جملهاى كه مروان بطلحه و زبير گفت براى اين بود كه آنها را نسبت بعلى ( ع ) بدبين كند و بشورش و مخالفت وادارد زيرا هر گونه اختلاف در دستگاه حكومت على و بخصوص از طرف رجال صاحب نفوذى چون طلحه و زبير بسود دار و دسته بنى اميه و مروانيان بود .
آرى على ( ع ) در آغاز حكومت خود هدفهاى اصلى اسلام را كه پيغمبر « ص » در نظر داشت در نظر گرفت و در مقام اجراء آن بر آمد و در اين خطبه كوتاه دو اصل مهم را طرح كرده است .
1 - الغاء رقيت - اگر قدرى تامل شود و از روى انصاف قضاوت شود بايد گفت كلامى صريحتر و رساتر در القاء رقيت از اين كلام نيست كه :
آدم ابو البشر نه بنده آورده است و نه كنيز و همه مردم آزادند .
آيا الغاء رقيت كه رسم جاهليت و شيوه جهان كهن و جباران جهان بود با چه عبارتى صريحتر از اين مىشد ادا كرد ولى مقاصد دنيا طلبان و سرمايه داران نگذاشت على اين اصل اسلامى را اجراء كند و جامعه بشرى را از راه مسلمانى به اين نعمت برساند و پس از قرنها اين اصل اسلامى به صورت يك قانون بين المللى در آمد و بنام يك آمريكائى بثبت رسيد با اينكه بايد گفت على بود كه با اين فرمان صريح و مستدل حكم الغاى رقيت را صادر فرمود .
2 - الغاى تبعيض نژادى و برابرى مطلق ميان مسلمانان از نظر مالى و حقوقى كه ميفرمايد « نحن مسوون فيه بين الاسود و الاحمر » ما سياه پوست و سرخ پوست را برابر ميدانيم چه تعبير شيوا و رسائى يعنى در نظر اسلام از اقصاى معموره شمال كه نشيمنگاه سرخ پوستانست تا آخرين نقطهى معموره استوائى و جنوب استواء كه محل سياه پوستانست يكيست و اسلام به همه نظر برابر دارد و به همه رعايت عدالت و برابرى را مينمايد .
آرى اين هدفهاى بشر پرور و مقدس بود كه على ( ع ) را از مردم دوران خود جدا ميكرد و بگوشهها ميكشانيد و ببيابانها ميكشيد آرى اين هدفهاى اساسى على بود كه در آينده دور و نزديك به صورت يكى از آرمانهاى عمومى بشرى جلوه گر شد و امروز شعار ميلياردها بشر روى زمين شده است .
آرى على ( ع ) بود كه روى ايدههاى خود استوار ماند و در راه آنها مبارزه كرد تا فداى آنها شد و خون پاك خود را نثار آنها كرد آرى زمين بشريت از اين خون پاك و بشر دوست و سرشار مكيد و در نسلهاى آينده به جوش آمد و موج برداشت و امروز به صورت يك اقيانوس جلوهگرى مىكند .
الكافي - الروضة من الكافي ( روضه كافى يا گلستان آل محمد ص ) ( فارسى ) — صفحة 125
مساهمون: الشيخ الكليني
ص١٢٥