نوشتهء م . ى . قسطر
ترجمهء إسماعيل سعادت
يادداشتهايى در باب سلمى و « آداب الصّحبة وحسن العشرة » أو
أبو عبد الرّحمن محمّد بن حسين سلمى ( ازدى نيشابورى ) يكى از رجال برجستهء جنبش تصوّف در قرن چهارم / دهم بود . أو در سال 330 / 941 ( متوّفى به سال 412 / 1021 ) در شهر نيشابور به دنيا آمد . خاندان أو به تصوّف منسوب بودند ودر ميان آنها إسماعيل بن نجيد « 1 » ، جدّ سلمى ، از همه بارزتر بود . أو بود كه أصول تعاليم صوفيانه را به فرزندش ، سلمى ، آموخت وهم گويا نفاذ سخن أو بود كه سلمى را به راه تصوّف كشاند . آگاهى ما از زندگى سلمى بسيار اندك است ومىتوان آن را در چند كلمه خلاصه كرد : مىدانيم كه أو سفرهاى بسيار كرد . از نيشابور به عراق وحجاز رفت ودر اين شهرها به ديدار مشايخ صوفي نايل آمد ، وچون حامل آراء وشيوههاى تفكّر مشايخ متصوّفهء شرق بود ، اين ديدارها به مبادلهء پر ثمر آراء انجاميد كه بعدها ثابت شد شايان اهميت بسيار بوده است .
يك نسخهء خطى كه ظاهرا به قلم مراد بن يوسف حنبلي دوسي شاذلى است « 2 » ( بروكلمان ، ملحق ج أول ، 779 ؛ ملحق ج دوّم ، 927 ) روشنايى بيشترى بر شخصيت سلمى مىافكند . اين نسخهء خطى حاوي رسالهاى است به نام « شمس الآفاق في ذكر البعض من مناقب السّلمى ومن مناقب أبى على الدّقّاق » كه در آن آمده است كه سلمى بيشتر كلام وفقه را در جوانى آموخت واجازهء فتوى وتدريس يافت . نويسنده مىافزايد كه أو نزد أبو سهل صعلوكى تحصيل كرد وهم اين أستاذ به أو خرقه پوشانيد واجازهء تربيت مريد اعطا كرد . سلمى در ميان معاصران خود مشهور بود واين معنى از عدّهء بسيار زياد شاگردانش برمىآيد كه عالمان نامدارى چون قشيرى وبيهقى وحاكم در شمار آنها بودند . از شهرت واعتبار أو در ميان معاصرانش همين بس كه گفتهاند شيخ أبو الفضل مريد خود ، أبو سعيد بن أبي الخير ، را نزد سلمى فرستاد تا به دست
هامش
( 1 ) . سلمى همچنين از پدرش ياد مىكند ، آنجا كه از دينورى نقل قول مىكند ( تلبيس إبليس ، ص 327 ) .
( 2 ) . اين نسخهء خطى اكنون در تملّك من است .