اتقان است . « 1 »
« متشابه » يعنى چيزهاى گوناگونى كه در پارهاى از اوصاف و كيفيات با همديگر توافق و مشابهت داشته باشند .
« تأويل » به معناى رجوع و برگشت يك چيز به چيز ديگر است .
اصطلاح محكم و متشابه در قرآن
در پارهاى از آيات ، همهء قرآن « محكم » و در پارهاى ديگر همهء آن « متشابه » معرفى شده است :
كتابى كه آيات آن احكام يافته است . « 2 »
كتابى متشابه كه پوست كسانى كه از پروردگارشان خشيت دارند به لرزه در مىآيد و آنگاه پوست و دلشان به ياد خدا نرم مىشود ، اين هدايت خداست كه هر كس را بخواهد بدان راهنمايى مىكند و هر كس را خدا گمراه سازد ، هدايتگرى نخواهد داشت . « 3 »
در آيه مورد بحث ( آيه 7 سورهء آلعمران ) قسمتى از قرآن « محكم » و بخشى ديگر « متشابه » شمرده شده و « محكمات » به عنوان « امالكتاب » معرفى شدهاند .
بايد دانست كه محكم بودن « همهء » كتاب به اين معنا پيش از نازل شدن آن بودهاست . اين مطلب از ذيل آيهء 2 سوره هود استفاده مىشود ؛ آنجا كه مىفرمايد :
كتابى است كه آياتش احكام يافته و پس از آن از سوى آن داناى آگاه ، تفصيل داده شده است . « 4 »
پاورقی
( 1 ) . مانع بودن شيئى از نفوذ عوامل تباهى و به هم پيوستگى و به هم چسبيدگى
( 2 ) .« كِتابٌ أُحْكِمَتْ آياتُهُ »هود ، آيهء 1
( 3 ) .« كِتاباً مُتَشابِهاً مَثانِيَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمْ وَ قُلُوبُهُمْ إِلى ذِكْرِ اللَّهِ ذلِكَ هُدَى اللَّهِ يَهْدِي بِهِ مَنْ يَشاءُ وَ مَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَما لَهُ مِنْ هادٍ »زمر ، آيهء 23
( 4 ) .« كِتابٌ أُحْكِمَتْ آياتُهُ ثُمَّ فُصِّلَتْ مِنْ لَدُنْ حَكِيمٍ خَبِيرٍ »هود ، آيهء 1