شناسد ودست در دامن أو زند وسر بر فرمان أو نهد وبكلّى از حكم اختيار خويش بيرون آيد وبر حكم اختيار أو نزول كند واز مطالبات نفس ودواعي آن به حسن حمايت وتربيت أو پناه جويد ، چه مانع حصول كمال وعايق بلوغ مراد جز دواعي نفساني وأماني شيطانى نيست .
بعد از آن ياران ورفيقانى چند اختيار كند كه همّ ايشان جز كسب فضيلت نباشد وسيرشان بر هنجار فتوّت مستقيم بود ، در طريقت با أو همراه واز سرّ أو آگاه ، در سيرت با أو موافق ودر مقصد متّحد . وصحبت جز با ايشان ندارد واخوّت وصداقت جز با ايشان نورزد تا نفس أو به صحبت ايشان در فضيلت متدرّب شود وبه خوى وعادت ايشان متمرّن گردد چه هيچ چيز در نفس چندان اثر ندارد كه صحبت . واز پيشرو آن فتوح نگشايد كه از همرو ، وأزين جهت فرمودهاند :
شعر
عن المرء لا تسأل وأبصر قرينه * فكلّ قرين بالمقارن يقتدي
وببايد دانست كه أصل وعمده در اكتساب فتوّت اجتناب رذايلست ، چه تروك بر نفس آسانتر از اعمال باشد وچون نفس « 1 » ترك رذيلت زكا يافت ، دل از كدورت صفا پذيرفت وفضايل بىمئونت تكلّف وتعمّل حاصل گشت . قال اللّه - تعالى - :
فَأَمَّا مَنْ أَعْطى وَاتَّقى وَصَدَّقَ بِالْحُسْنى فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرى
« 2 » . - واللّه الميسّر لكلّ عسير ! - .
فصل دوم در خصايص أصحاب فتوّت وسير وطرائق ايشان
أشرف خصايص انسان وفا است وصدق عهد ووعد وأزين جهت حق - جلّ وعلا - ايشان را بدان مدح فرمود وأنبيا را بدان بستود . قال اللّه - تعالى - :
مِنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجالٌ صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ
« 3 » ، ودر وصف إسماعيل - عليه السّلام - گفت :
إِنَّهُ كانَ صادِقَ
هامش
( 1 ) . چنين است . شايد : + به
( 2 ) . كريمههاى 5 ، 6 ، 7 اللّيل .
( 3 ) . كريمهء 23 الأحزاب