هنگام ملاقاة « 1 » ومعاملات ومباحثات در عروهء انصاف آويزد ودر مخاصمات ومجادلات از اعتساف بپرهيزد ، وبا معارف وغير معارف طريق « 2 » مروّت سپرد ، چه بىمروّت از فطرت انساني دور است واز حق مهجور . واز عثرات وزلّات أصحاب مروّت درگذرد وبا أصل صفاى فطرت وذكاى جبلّت ايشان نگردد . قال النّبى - عليه السّلام - :
أقيلوا ذوى المروّات عثراتهم فانّه لن يعثر منهم عاثر الّا ويده بيد اللّه يرفعه « 3 » .
بر عهد ووعد « 4 » وفا نمايد تا از دين وملت بر نيايد ، قال النّبى - عليه السّلام - : لا دين لمن لا عهد له « 5 » ؛ وحق - تعالى - در حق إسماعيل - عليه السّلام - « 6 » فرمود :
إِنَّهُ كانَ صادِقَ الْوَعْدِ
« 7 » .
با مهتران به حرمت زندگانى كند « 8 » ، با كهتران به شفقت ، با همسران به عزّت ، با دوستان به نصيحت ، با دشمنان به حلم ، با مساكين وفقرا به مرحمت ، با ضعفا وبيچارگان به رأفت ، با أهل ابتلا به رقّت ، با همسايه « 9 » به حمايت وحميّت ، با اخوان واصدقا به طلاقت وبشاشت وحسن عشرت ، از عبوس وتقطيب محترز واز اضرار وايذاء مجتنب ،
هامش
( 1 ) . د : - ملاقاة
( 2 ) . ن : + وانصاف
( 3 ) . اين روايت كه در تمام نسخ خطي بكار رفتهء در تصحيح حاضر به پيامبر أكرم نسبتي داده شده - واز همين رو بسيار بعيد مىنمايد كه نحوهء اسناد حاصل تصرّف كاتبان باشد ، همان گونه كه استنساخ جميع اين نسخ از اصلى واحد هم دور از واقع است - را در ميانهء مآخذ روايى نيافتم بيفزايم كه رواياتى مانند الف : أقيلوا الكرام عثراتهم ؛ ب : أقيلوا ذوي الهنات عثراتهم ، ج : أقيلوا ذوى الهيئة عثراتهم ؛ د : أقيلوا ذوى الهيبة عثراتهم از ايشان در دست است كه با آنچه در متن آمده مانندگى دارد ، امّا نمىتوان آنها را مأخذ اين روايت دانست . بهر روى عين ألفاظ اين روايت شريف در نهج البلاغة بعنوان سخنى از حضرت أمير المؤمنين آمده است . بنگريد :
همان حكمت شماره 20 ص 471 . ومزيد فائده را بنگريد به : ص 1085 ( شرح فيض الاسلام ) . ج 2 ص 146 ( شرح امام محمّد عبده ) . ج 5 ص 248 ( شرح كبير ابن ميثم بحراني ) . ص 581 ( اختيار مصباح السّالكين ) . ج 18 ص 128 ( شرح ابن أبي الحديد ) .
( 4 ) . ش : وعده
( 5 ) . بنگريد : النوادر ص 5 . مشكاة الأنوار ص 46 . بحار الأنوار ج 72 ص 198 ، ج 75 ص 96 ، ج 84 ص 252 . نيز بنگريد : مسند أحمد بن حنبل ج 3 ص 135 ، 154 . السنن الكبرى ج 9 ص 231 . مجمع الزّوائد ج 1 ص 96 .
الدّر المنثور ج 1 ص 42 . التمهيد ج 9 ص 255 .
( 6 ) . چ ، ش : - عليه السلام
( 7 ) . قسمتى است از كريمهء 54 مريم .
( 8 ) . ش : +
و ( 9 ) . ش : همسايگان