شدن حضرت رضا ( ع ) به امر مأمون موجود نيست اما آنها قويا اين احتمال را مىدهند كه اين كار بدست مأمون انجام گرفته باشد .
امام رضا ( ع ) همانطور كه خود نيز پيشبينى كرده بود در آرامگاه هارون الرشيد به خاك سپرده مىشود و در حال حاضر مرقد مطهر وى بزرگترين زيارتگاه مسلمانان در ايران مىباشد .
آستان حضرت رضا ( ع ) ساختمانى چهارگوش است كه از سه طرف صحنها كه حياتهايى بزرگ و سنگفرش شدهاند آن را احاطه كرده است . يكى از صحنها به مسجد گوهرشاد باز مىشود و به همين نام نيز خوانده مىشود اما حياطى كه در قسمت شمالى قرار دارد به صحن كهنه و حياطى كه در قسمت شرقى واقع است به صحن نو موسوم است .
مرقد امام رضا كه در زير گنبد طلا قرار گرفته توسط سه ضريح محصور شده است ، ضريح اول كه فولادى است و تاريخ و نوشتهاى بر روى آن ديده نمىشود ، بين ضريح اول و دوم يك شبكه منبتكارى ظريف و نفيس از مس قرار دارد كه روكش طلا شده است و هدف از قرار دادن آن حفاظت از درهاى جواهرنشان ضريح بعدى است . ضريح دوم نيز از فولاد است و در هريك از چهار گوشه آن ، زمردى در يك صفحهء طلايى قرار داده شده است .
بر روى آن نوشتهاى در دو خط و به خط نستعليق ديده مىشود كه تاريخ ساخت آنكه 1747 م . است را نشان مىدهد . ضريح سوم نيز از فولاد مىباشد و درون آن 76 سورهء قرآن به خط ثلث و طلاكارىشده قرار داده شده است .
پاى مرقد يك برآمدگى است كه در پشت آن در جواهرنشان اهدايى از طرف فتحعلى شاه نصب گرديده است . فاصلهء بين ضريحها و پوشش مرقد نزديك به 45 سانتيمتر كه با كاشىهاى شيشهاى فرش شده است . پوشش مرقد از چوب است كه بر روى آن كندهكارىها و طلاكارىهايى به چشم مىخورد و همچنين نام شاه عباس نيز بر روى آن منقوش است . در اطراف گنبد طلا نوشتهاى هست كه تاريخ آن 1607 م . است .
نوشتهء ديگرى نيز هست كه مىگويد اين گنبد در زلزلهاى نابود شد و مجددا در زمان شاه سليمان بازسازى گرديد و تاريخ 1675 م . را همراه داشت . بر روى نوشتهاى كه روى يكى از منارهها نقش شده است تاريخ 1729 م . به چشم مىخورد .
اگر هر زرع ايران را 104 سانتىمتر بگيريم . صحن كهنه 89 متر طول و 5 / 62 متر عرض دارد . در اين صحن نوشتهاى هست منسوب به شاه عباس دوم 1649 م . صحن نو به فرمان فتحعلى شاه به سال 1818 م . بنا گرديد و 5 / 74 متر طول و 5 / 50 متر عرض دارد .
نوشتهاى روى در اين صحن تاريخ 1855 م . را دارد .
مسجد گوهرشاد به فرمان گوهرشاد آغا همسر شاهرخ پسر امير تيمور
خراسان و سيستان ( سفرنامه كلنل ييت به ايران و افغانستان ) ( فارسى ) — صفحة 317
مساهمون: چارلز ادوارد ييت
ص٣١٧