تحقيق در حقيقت معاد
بيان اختلاف مسالك در اين مسأله و تحقيق در معاد جسمانى [ 1 ]
و اثبات حشر اجساد و تقرير مذهب حق و بيان آن كه بدن محشور در يوم نشور ، عين بدن موجود در دار غرور است .
معاد ، در لغت به معناى بازگشت و رجوع است ، و در اصطلاح متشرعه عبارت است از رجوع و بازگشت افراد انسان بعد از موت ، و رجوع به حيات براى نيل به نتايج اعمال و ثمرات افعال .
بايد قبلا اختلاف مشارب دانشمندان در حقيقت انسان را بيان كنيم ، و بعد به
شرح
[ 1 ] . حكيم دانا و فيلسوف محقق ، آقا على حكيم ، معروف به مدرس ، رسالهاى در معاد جسمانى نوشتهاند كه مرحوم فقيه محقق و مجتهد جامع و بارع آية اللّه معظّم حاج شيخ محمد حسين اصفهانى « 1 » مطلبى را كه آقا على تقرير نموده است ، به صورتى ديگر تحرير فرموده است . ما در آخر اين مسأله به تحقيق و تزييف آنچه كه استاد مشايخ ما آقا على در تحقيق معاد ، مرقوم فرمودهاند ، مىپردازيم .
هامش
( 1 ) مرحوم حاج شيخ محمد حسين اصفهانى - ايروانى - از اساتيد بزرگ عصر خويش و از مجتهدان جامع اعصار اخيرند كه در فقه و اصول از تلاميذ آخوند خراسانى و در حكمت از شاگردان آقا ميرزا محمد باقر اصطهباناتى مىباشند . حاج شيخ محمد حسين در فقه و اصول ، داراى انظارى عالى و قابل توجه و در فلسفه نيز شخصى وارد و با ذوق و صاحب اطلاع بوده است .