شرح
در اعتاب مقدسه مشرف بود و مدتى نيز در شيراز به تدريس اشتغال داشت . در قم نيز جمعى از محضر وى استفاضه نمودهاند ، لذا طريقهء ملا صدرا در اصفهان مورد استقبال قرار نگرفت ، اگر چه اساتيد و مدرسان حكمت به آثار او خصوصا به تعليقات او بر شفاى شيخ قسمت الهيات توجه داشتند . ملا رجب على در آثار خود متعرض عقايد ملا صدرا شده است و عقايد او را مورد انتقاد قرار داده است . ما در جلد اول منتخبات فلسفى ، مناقشات ملا رجب على بر حركت جوهرى مختار صدر الحكماء را نقل نمودهايم .
در حواشى آقا حسين خوانسارى بر شفا و حواشى ملا محمد باقر سبزوارى معاصر آقا حسين ، مطالب حواشى شفاى آخوند زياد نقل شده است . از او به عنوان بعض الفضلاء يا ( قيل ) ياد نمودهاند ، ولى كم متأثر شدهاند . در آثار ملا شمساى گيلانى نيز افكار و عقايد ملا صدرا نقل و مورد انتقاد قرار داده شده است . حقير نگارنده ، عقايد او را در مقام انتقاد از ملا صدرا نقل و رد نموده . و افكار اين اعاظم در مقابل عقايد و يا تحقيقات آخوند سطحى است .
جمال الدين رضوى اصفهانى محشى شفا در ديباچهء تعليقات از ملا صدرا تجليل نموده و گفته است :
كليهء حواشى متأخران بر كتاب شفا زياد تحقيقى نيست و غير از فيلسوف متأله آيت اللّه العظمى صدر المحققين كسى حق كتاب را درست ادا ننموده است . فيض كاشانى و فياض لاهيجى و شيخ حسين تنكابنى و محمد بن على رضا ابن آقاجانى در حوزه اصفهان تدريس ننمودهاند تا عقايد و افكار و مبانى استاد خود را ترويج نمايند . و بعضى از تلاميذ خود آخوند هم مثل آخوند ملا عبد الرزاق به مبانى استاد ، معتقد نشدهاند . از باب آن كه شايد در اوايل تحصيل از استاد ديگر ، غير از آخوند استفاده كردهاند و يا آن كه نزد آخوند كتب مشايى را ( مثل شفا و اشارات ) قرائت نمودهاند و يا آن كه روش فكرى آنها با مذاق مشهور سازگارتر بوده است .
شارح قبسات با آن تبحر در فلسفه و با اعتقاد عجيبى كه به استاد خود ملا صدرا دارد و او را در ادوار اسلامى نظير ارسطو و افلاطون در ادوار قبل از اسلام مىداند ، با اين حال مثل فيض و شيخ حسين تنكابنى به تمام ذات ، متأثّر از استاد نشده است .
به عقيده حقير ، بعد از ملا صدرا سبك تحرير عقايد فلسفى عوض شد و اين معنا از آثار حكماى بعد از آخوند به وضوح فهميده مىشود ، اما اين كه از چه موقع عقايد ملا صدرا افكار حكماى اسلامى را تحت شعاع خود قرار داد ، بايد عرض كنم نگارنده ، در آثار اردستانى كم و بيش عقايد آخوند را پيدا نموده است . و در رسائل ملا نعيماى طالقانى ، بيشتر ، عقايد آخوند ظاهر شده است . در كتاب اصل الاصول اين معنا ظاهرتر است ، ولى در كتاب مفصل او در معاد ، همان عقايد و افكار دوانى و