حجّت است . و اين مدّعا را با دليل انسداد ثابت مىكنند .
* نظر مشهور علما راجع به حجّيّت ظنّ مطلق چيست ؟
ج : قائل به حجيّت ظنّ مطلق نيستند . چرا كه مىگويند :
اگرچه باب علم بر روى ما بسته است و لكن باب علمى و ظنّ خاص به روى ما مفتوح است و اخبار ثقه و ظواهر كتاب مىتواند معظم مشكلات ما را حل كند ، و لذا نيازى به حجّيّت مطلق ظنّ نداريم .
و چنانچه مورد نادرى هم باشد كه ، نتوانيم از طريق باب علمى و ظنّ خاصّ حكم آن را پيدا كنيم ، به اصل عمليّه مراجعه مىكنيم .
* دليل انسداد چيست ؟
ج : مركب از پنج مقدّمه است . از جمله :
1 - اينكه مكلّف ، به ثبوت تكاليف فعلى ، علم اجمالى دارد .
2 - باب علم و علمى نسبت به بسيارى از تكاليف بر روى ما بسته است ،
3 - عدم امتثال تكاليف بر مكلّفين جايز نمىباشد .
4 - در موارد جهل و عدم علم ، احتياط به خاطر منجّز شدنش به عسر و حرج ، واجب نيست .
5 - ترجيح مرجوح بر راجح نيز قبيح است .
در نتيجه : يا عقل حكم مىكند به حجيّت مطلق ظنّ ،
يا كشف مىشود كه شارع مقدّس در زمان تعذّر علم ، مطلق ظنّ را حجّت قرار داده .
* مراد شيخ از عبارت ( فلا اشكال فى جواز ترك تحصيله ) چيست ؟
ج : عدم اشكال در ترك تحصيل ظنّ مطلق ( يا انسدادى ) است .
* وجه عدم اشكال چيست ؟
ج : اينست كه : حجيّت ظنّ انسدادى متوقف بر مقدّمات پنجگانه و تماميت آنهاست . از جمله : عدم وجوب احتياط
در نتيجه : به فرض تماميّت مقدّمات ، اثبات مىشود كه احتياط واجب نيست . نه اينكه جايز نباشد .
* مقصود از عامل به امارات از باب ظنّ انسدادى در عبارت شيخ چه كسى است ؟
ج : ظاهرا مرحوم صاحب قوانين بوده باشد .
* مراد شيخ در اين زمينه چيست ؟
ج : اينست كه : محقّق قمّى ، عمل به امارات ظنّى را از باب انسداد جايز مىداند . و لازمهء
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 162
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٦٢