اصول معامله با مردم هفت چيز است : بردبارى ، و عفو ، و فروتنى ، و سخاوت ، و مهربانى ، و خيرخواهى ، و عدالت ، و انصاف .
اصول معاملات دنيا هفت چيز است : خشنودى به اقل امكانات ، و ايثار كردن آنچه دارى ، و آنچه ندارى طلب نكنى ، و نفرت از مال زياد ، و انتخاب زهد ، و شناختن آفتهاى دنيا ، كنار گذاشتن شهوت و رياست .
اگر اين خصلتها را بطور كامل در خود بوجود آورد ، از بندگان خاص و مقرّب و اولياء خدا خواهد شد .
3782 . سلمان فارسى : بخيل يكى از حالتها را دارد : يا پس از مرگ كسى از او ارث مىبرد كه در راه خدا مصرف نمىكند . يا خداوند ستمگرى را بر او مسلط مىكند و پس از خوار كردن او اموالش را مىگيرد . يا هوسى به سرش مىزند كه مالش را از بين مىبرد . يا به فكر نوسازى و تعمير ويرانه مىافتد و مالش را مصرف مىكند . يا گرفتار نكبت يا غرق يا آتش سوزى يا سرقت و امثال آن مىشود . يا به مرضى مبتلا مىشود كه اموالش را براى درمان مصرف كند . يا در مكانى دفن مىكند و فراموش مىكند و ديگر آن را پيدا نمىكند .
3783 . حكيم : تعجب از كسى است كه : خدا را بشناسد و اطاعت نكند . اميد ثواب داشته باشد و كارى نكند . از عذاب بترسد ولى مراقبت نكند . شرف علم را بداند ولى به نادانى تن بدهد .
تمام همت خود را براى دنيا به كار گيرد با اينكه مىداند آن را ترك مىكند . آخرت را از دست بدهد و جايگاه خود را ويران كند با اينكه مىداند به آنجا منتقل مىشود . در ميدان آرزو مىتازد و خبر از مرگ ندارد .
3784 . عبداللَّه بن مسعود : حافظ قرآن شايسته است كه : قدر شب را بداند وقتى كه مردم خوابند [ نماز شب بخواند ] . قدر روز را بداند وقتى كه مردم مىخورند [ روزه بگيرد ] . گريه كند وقتى كه مردم مىخندند . و وقتى كه مردم به خوش گذرانى مشغولند پرهيزكار باشد . وقتى مردم توجه ندارند خشوع داشته باشد . وقتى مردم شادى مىكنند محزون باشد . وقتى ديگران سرگرم گفتگو هستند سكوت كند .
3785 . هفت چيز صدقه را زينت مىدهد و آن را بالا مىبرد :
از مال حلال باشد خداوند فرمايد : « از مال پاك خود انفاق كنيد » . از مال كم هم صدقه
المواعظ العددية — صفحة 353
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٥٣