2189 . فرزندم ؛ موعظه براى سفيه دشوار است . چنان كه صعود كردن براى پيرمرد دشوار است .
2190 . فرزندم ؛ براى كسى كه به او ظلم كردهاى گريه مكن ، بلكه براى جنايتى كه به خود كردهاى گريه كن . و زمانى كه قدرت ظلم كردن به مردم دارى ، قدرت خداوند بر خود را به ياد آور .
2191 . فرزندم ؛ آنچه نمىدانى از علما بياموز . و آنچه مىدانى به مردم ياد بده .
2192 . فرزندم ؛ علم بياموز . گرچه بهرهء مادى نبرى ، چون اگر زمان را براى تو مذمت كنند [ بگويند :
زمان بدى بر تو گذشت . ] بهتر از اين است كه زمان را به تو مذمت كنند . [ بگويند : زمان را چه بد گذراندى . ]
2193 . امام صادق عليه السلام فرمودند : از موعظههاى لقمان به فرزندش اين بود :
مردم قبل از تو براى فرزندانشان جمع كردند . و آنچه برايش جمع كردند ، باقى نمانده است . تو بنده اجيرى هستى كه براى كارى اجير شدهاى ، و برايت اجرتى تعيين شده است .
پس كارت را انجام بده . و اجرت بگير . و در اين دنيا مثل گوسفندى نباش كه در زراعت سرسبزى بخورى و چاق شوى ، كه مرگ تو در چاق شدن تو باشد . بلكه دنيا را مثل پُل روى نهرى بدان كه از آن عبور مىكنى . و ديگر به آن باز نمىگردى . بعد از گذشتن پل را خراب كن . و تعمير نكن . چون مأمور به ساختن آن نيستى .
2194 . از امام صادق عليه السلام نقل شده دربارهى لقمان و حكمت او فرمودند :
به خدا قسم حكمت را به نژاد و مال و فاميل و بدن قوى و زيباى او ندادند . بلكه لقمان مردى قوى در [ اجراى ] فرمان در دين خدا باتقوا در دين ، با وقار ، داراى دقت نظر ، تفكر طولانى و بصيرت قوى بود ، هرگز روزها نمىخوابيد ، و در هيچ محفلى نمىخوابيد ، در يك مجلس جابجا نمىشد ، از كسى عيب نمىگرفت ، در حال ادرار و مدفوع كردن و غسل كردن بدليل شدت پوشش و عمق نظر و محافظت از گناه ، هيچ كس او را نديد .
هرگز به چيزى نخنديد . و از ترس گناه در دين هرگز غضبناك نشد . هرگز با كسى شوخى نكرد . هر گز به دليل نعمت دنيا شادى نكرد . و براى از دست دادن آن غمگين نشد .
المواعظ العددية — صفحة 327
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٢٧