و رستگارى ) را به روشنائى بيدارى و هشيارى در ديدهها و گوشها و دلها افروختند ( ياد خدا چون چراغ ديدهها و گوشها و دلهاشان را روشن گردانيد ، لذا غير او چيزى نديده ، غير اوامر و نواهيش سخنى نشنيده ، به غير آنچه او خواسته دل نمى بندد ) 3 روزهاى خدا را ( بمردم ) يادآورى مى نمايند ( سرگذشت پيشينيان را كه بر اثر معصيت و نافرمانى تباه شدهاند براى ايشان بيان ميكنند تا عبرت گيرند ) و ( آنان را ) از عظمت و بزرگوارى او مى ترسانند ( مى گويند از خدا بترسيد و مرتكب گناه نشويد كه او حاضر و بينا است و بر هلاك شما قادر و توانا ) آنان مانند راهنمايان در بيابانها هستند كه هر كه از وسط راه برود ( بعدل و درستى رفتار كند ) راه او را مى ستايند ، و به رهائى ( از گمراهى ) مژدهاش مى دهند ، و هر كه به طرف راست و چپ برود ( در هر امر افراط و تفريط پيش گيرد ) راه را براى او مذمّت كرده از تباه شدن بر حذرش مى دارند ، و آنها با اين اوصاف چراغهاى آن تاريكى ها ( ى نادانى ) و راهنمايان آن شبههها ( ى گمراهى ) هستند ، 4 و بتحقيق براى ياد خدا نمودن اهلى است كه آن را عوض دنيا فرا گرفتهاند ، و ايشان را بازرگانى و خريد و فروش از آن مشغول نمى سازد ، روزهاى زندگانى را با ياد خدا بسر مى برند ، و به سخنان منع كنندهء از آنچه خدا حرام و نهى فرموده در گوشهاى بى خبران بانگ مى زنند ، و بعدل و درستى امر كرده خود آن را انجام مى دهند ، و از ناپسند ( گفتار و كردار زشت ) نهى نموده خود آن را بجا نمى آورند ، و ( چنان بآخرت ايمان و يقين دارند كه ) 5 گويا دنيا را بپايان رسانده و بآخرت وارد شده و در آنجا مى باشند ، و آنچه در پى دنيا است ( امور آخرت كه ديگران از آنها آگاه نيستند ) به چشم ديدهاند ، و مانند آنكه بر احوال پنهان اهل برزخ در مدّت اقامت آنجا آگاهند ، و قيامت وعدههايش را بر ايشان ثابت نموده است ( شكّ و ترديد ندارند ) پس پردهء از آن اوضاع را از جلو مردم دنيا برداشتهاند ( آنچه را بنور ايمان و يقين ديدهاند فاش كردهاند ) بطورى كه گويا ايشان مى بينند آن را كه مردم نمى بينند ، و مى شنوند آن را كه ديگران نمى شنوند ، 6 و اگر آنان را در برابر عقل خود در مراتب پسنديده و مجلسهاى شايستهء آنها تصوّر كنى ( حالات عبادت و بندگيشان را به نظر آورى ) در حالى كه دفترهاى محاسبهء اعمالشان را باز كرده و براى رسيدگى به حساب نفسهاشان آمادهاند بر هر امر كوچك و بزرگى كه مأمور به آن بوده و
نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 706
مساهمون: خطب الإمام علي ( ع )
ص٧٠٦