باب انفصال
قال اللّه عز و جّل :
وَ يُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ .
« 1 » خداى متعال مىفرمايد : خداوند شما را از خود برحذر مىدارد .
اين عبارت در سورهء نساء چنين آمده است :
لا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكافِرِينَ أَوْلِياءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللَّهِ فِي شَيْءٍ إِلَّا أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقاةً وَ يُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ وَ إِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ .
مؤمنان كافران را دوستان خود نگيرند و اگر كسى چنين كند ، خدا را بر او كارى نيست ؛ مگر اينكه به طور جدى از آنان پرهيز كند . خدا شما را از خود بيم مىدهد و بازگشت به سوى اوست .
و همچنين در آيهء ديگرى ا ز سورهء آل عمران مىخوانيم :
يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَها وَ بَيْنَهُ أَمَداً بَعِيداً وَ يُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ ، وَ اللَّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ .
« 2 » در روز قيامت هركس كار خيركرده باشد ، آن را مىيابد و هركس عمل بد انجام داده باشد ، آرزو مىكند كاش ميان او و عملش فاصلهاى زياد بود . خدا شما را از خود بيم مىدهد و خداوند به بندگانش مهرابن است .
وجه استشهاد خواجهء بزرگوار عبارت « و يحذركم اللّه نفسه » است ؛ يعنى خداوند متعال عبد سالك را از توجه به غير برحذر مىدارد و اين همان انفصال عبد از رسوم همهء خلايق است . لذا توجه هركسى در مقام اتصال به غيرمتفاوت است ، به همين دليل مقام انفصال او نيز متفاوت مىنمايد . از اينرو مىگويد : ليس من المقامات شى فيه من التفاوت ما فى الانفصال . يعنى : تفاوتى كه ميان درجات مقام انفصال است در ديگر مقامات سير و سلوك نيست ، بدينترتيب فهم مىكنيم كه هر مقامى در سير و سلوك خوددارى مراتب و درجاتى است ، كه وجوه اشتراك و افتراق دارند ؛ اما درجات مقام انفصال كثير التفاوت و
هامش
( 1 ) . آل عمران / 28 .
( 2 ) . آل عمران / 30 .