باب تمكن
قال اللّه عز و جل :
وَ لا يَسْتَخِفَّنَّكَ الَّذِينَ لا يُوقِنُونَ .
« 1 » مراقب باش مردم بىايمان و يقين تو را به خفّ نكشانند .
ما قبل اين آيه :
« فَاصْبِرْ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ »
است . كه خداوند متعال به رسولش فرمود :
صبر پيشه كن كه وعدهء خدا البته حق و حتمى است و مراقب باش كه مردم بىيقين و ايمان ، حلم و وقارت را به خفت و سبكى نكشانند .
خواجه از اين آيه به تمكّن و پايدارى استشهاد كرده است و مىنويسد :
التمكن فوق الطمأنينة ، و هو اشارة الى غاية الاستغراق . تمكن ، فوق طمأنينه است و آن اشارهء به غايت استغراق دارد و آن بر سه درجه است :
و هو على ثلاث درجات :
الدرجة الاولى :
تمكّن المريد ، و هو أن تجتمع له صحّة قصد تيسّره ، و لمع شهود يحمله ، وسعة طريق تروّحه .
البته مريد فوق عابد و دون سالك است و تمام آثار درجات نهگانه در قسم ولايات ، براى او جمع مىشود ، چون كمال مقام در ولايات ، تمكّن است و آن صحت عزيمت را براى او آسان مىكند . و انوار شهود او را حمل مىكنند يعنى باعث تحريض و برانگيختن سالك مىشوند و سلامت طريق باعث جمعيت خاطر مريد و بالا بردن او مىشود .
البته در فضاى ولايات همواره مريد سالك از جاذبه لمعات شهود بهرهمند است اما در اين مقام انوار شهود ، او را به سوى خود مىكشند . همانند آهنربا كه برادههاى آهن را به سوى خود مىكشد .
در حديثى نورانى رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله فرمود :
ان لربكم فى ايّام دهركم نفحات الا فتعرضوا
هامش
( 1 ) . روم / 60 .