باب صفا
قال الله تعالى :
وَ إِنَّهُمْ عِنْدَنا لَمِنَ الْمُصْطَفَيْنَ الْأَخْيارِ .
« 1 » و آنان نزد ما از برگزيدگان و خوبان بودند .
اين آيه در ادامهء بحث آيات قبل خود است كه فرمود :
وَ اذْكُرْ عِبادَنا إِبْراهِيمَ وَ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ أُولِي الْأَيْدِي وَ الْأَبْصارِ .
إِنَّا أَخْلَصْناهُمْ بِخالِصَةٍ ذِكْرَى الدَّارِ .
« 2 » ( اى رسول ! ) ياد كن از بندگان ما ابراهيم و اسحاق و يعقوب كه همه صاحب اقتدار و بصيرت بودند . ما آنان را خالص و پاكدل به ياد آخرت نموديم .
يعنى ، ياد مرگ يا انديشه كردن در عظمت دنياى آخرت موجب تكميل معرفت و صفاى باطن انسان مىگردد .
وجه استشهاد خواجه به اين آيه آن است كه « مصطفون الاخيار » را به معنى اهل صفا گرفته است و در معنى ( صفاء ) مىنويسد :
الصفّاء اسم للبراءة من الكدر ، و هو فى هذا الباب سقوط التلوين . صفاء اسمى است براى رهايى از كدر . معنى كدر همان كدورت است كه از امتزاج پاكى نفس يا ناپاكى به وجود مىآيد و در اين باب مراد از صفا سقوط تلوين ؛ يعنى رهايى از تردد و تذبذب است و آن بر سه درجه است :
الدرجه الاولى :
صفاء علم يهذب لسلوك الطريق ، و يبصّر غاية الجد ، و يصحّح همّة القاصد .
يعنى به علم شريعت مطهّره و آداب و رسول اكرم صلّى اللّه عليه و إله ، طريق عبادت را براى سلوك ، پاككردن و نهايت كوشش براى وصول به آن انجام دادن و همت را براى عزم ، سالم نمودن .
زيرا رهايى تلوّن ، بدون انجام صحيح آداب شريعت ، كه مأمور تهذيب اعمال و
هامش
( 1 ) . سوره ص / 47 .
( 2 ) . سوره « ص » / 45 - 46 .