باب ذكر
قال الله تعالى :
وَ اذْكُرْ رَبَّكَ إِذا نَسِيتَ .
« 1 » خداوند متعال مىفرمايد : به ياد آوريد پروردگار خود را زمانى كه او را فراموش مىكنى .
تعريف ذكر
يعنى اذا نسيت غيره و نسيت نفسك فى ذكرك ثم نسيت ذكرك فى ذكره ثم نسيت فى ذكر الحقّ اياك كل ذكر . و الذّكر هو التخلّص من الغفلة و النسيان .
ذكر عبارت است از رهائى از غفلت و فراموشى . شرط تحقق آن عبارتند از :
الف ) فراموش كردن غيرخدا .
ب ) فراموش كردن نفس خود به هنگام ياد خدا .
ج ) فراموش كردن ذكر خود به هنگام ذكر گفتن .
د ) سپس همهء ذكرها را به هنگام ذكر حق از ياد بردن .
و هو على ثلاث درجات :
ذكر حاوى سه درجه است :
الدرجة الاولى :
الذّكر الظاهر ، من ثناء ، او دعاء او رعاية .
درجه اول ذكر ظاهر است كه شامل سه بخش است :
الف ) ثناء گفتن : نظير « لا إله الا الله » كه رسول اكرم صلّى اللّه عليه و إله آن را با فضيلتترين ذكر مىداند يا « لا حول و لا قوة الا بالله العلى العظيم » .
ب ) دعا خواندن : كه شامل دعاهاى قرآنى و يا دعاهايى است كه از ائمه معصومين عليهم السّلام روايت شده است ، نظير دعاهايى كه با « ربنا » در قرآن آغاز مىشود و نيز دعاهايى كه
هامش
( 1 ) . كهف / 24 .