باب صبر
قال الله تعالى :
وَ اصْبِرْ وَ ما صَبْرُكَ إِلَّا بِاللَّهِ .
« 1 » و تو صبر و تحمل پيشه كن كه صبر تو تنها به توفيق خداست .
اين آيه خطاب به پيامبر گرامى اسلام صلّى اللّه عليه و الهاست كه صبر پيشه كن و صبرت بايد براى خدا باشد . حقيقت صبر تحقق پيدا نمىكند مگر اينكه براى رضاى خدا باشد .
تعريف صبر :
الصبر حبس النّفس على المكروه و عقل اللسّان عن الشّكوى . صبر بازداشتن نفس از اقادم به مكروه ، و جلوگيرى زبان از بيان شكايت است .
در شرح كاشانى دارد « عن الجزع » از جزع كردن نفس را حفظ كند و زبان را از شكايت بازدارد .
البته واژهء « صبر » در دو معناى عام و خاص استفاده مىشود .
يكى از معانى عام « صبر » خويشتندارى در سختىها است . معناى ديگر صبر ، حبس نفس در چيزى كه عقل و شرع آن را منع كرده است .
صبر در موقعيتهاى متعددى مطرح مىگردد كه برخى از آنها به قرار زير است :
1 . حبس نفس در معصيت ، مصيبات و گرفتارىها و ضد آن جزع است .
2 . حبس نفس در حوادث ناراحتكننده كه آن را « سعهء صدر » گويند و ضد آن زجر است .
3 . حبس نفس در جنگ است كه شجاعت نام دارد و ضد آن جبن است .
4 . امساك نفس در كلام كه با كتمان همراه است و ضد آن افشاگرى است .
5 . امساك نفس از كثرت ثروت است كه آن را عفت و قناعت گويند و ضد آن حرص
هامش
( 1 ) . نحل / 127 .