باب مراقبت
قال الله تعالى :
فَارْتَقِبْ إِنَّهُمْ مُرْتَقِبُونَ .
« 1 » پس انتظار كش همانا ايشان منتظرانند .
و قال الله تعالى :
لا يَرْقُبُوا فِيكُمْ إِلًّا وَ لا ذِمَّةً .
« 2 » آنان در حق اهل ايمان مراعات حق خويشى يا عهد و پيمان را نخواهند كرد .
تعريف مراقبة :
المراقبة دوام ملاحظة المقصود . مراقبت ، ملاحظهء پيوسته مقصود است .
وجه استشهاد اين آيه در نظر خواجه بزرگوار اين است كه زمانى كه كافران در كفر و عناد خود سماجت مىكردند خداوند به پيامبر صلّى اللّه عليه و إله فرمود : آنها را رها كن ، ما آنها را تعقيب مىكنيم .
مراقبت در نزد عرفا از افعال دل است . ملاحظه به معناى مشاهده است و مشاهده بدين معناست كه انسان دائما با ديدهء دل در طلب مقصود باشد و هيچگاه از ياد آن غافل نشود .
لذا عارف شيرازى گويد :
دست از طلب ندارم تا كام دل برآيد * يا جان رسد به جانان يا جان ز تن درآيد
درجات مراقبة :
و هى على ثلاث درجات :
الدرجة الاولى :
مراقبة الحق سبحانه فى السّير اليه على الدّوام ، بين تعظيم مذهل ، و مداناة حاملة و سرور باعث . و آن داراى سه درجه ( مقام ) است :
درجهء اول : مراقبت حق است به صورت مداوم ، در سير به سوى آن با تعظيمى كه لايق
هامش
( 1 ) . دخان / 59 .
( 2 ) . توبه / 8 .