ديگر آنكه دو سه روز قبل ايالت به جناب شيخ الاسلام حضورا بر سر اينكه عباى ايشان و كيسهء بند مهر ايشان كهنه بوده است خيلى بىاحترامى و بدحرفى كردند .
مورخهء روز دوشنبه هفتم شهر جمادى الاخرى 1321 مطابق سى و يكم ماه سپتمبر 1903 .
چند خلعت كه حضرت اشرف اتابك اعظم به جهت بعضى فرستاده بودند از جمله يك حلقهء انگشتر به جهت جناب امام جمعه و عصايى هم به جهت پسر ايشان فرستاده بودند . جناب امام جمعه عصر روز پنجشنبه دهم را در مسجد نو خلعتپوشان گرفته شيرينى و شربت و چاى حاضر كرده از تمام اعيان و علما و اجزاى ايالت دعوت كرده همه حاضر شدند ، آنوقت انگشتر و عصا به ايشان داده شد . جمعيت زيادى در مسجد نو برپا شده بود .
ديگر آنكه به جهت شب مولود اعليحضرت همايونى جناب علاء الدوله از يك هفته قبل حكم كردند در تمام بازارها و كاروانسراها و گمرك كسبه و تجار هركس دكان و غرفهء خود را آئين بسته چراغان نمايند ، ميدانهاى دولتى و باغ حكومتى را حكم كردند هر طاق و عمارتى را يكنفر از اعيان و صاحبمنصبان آئين بسته چراغان كنند ، همه از قرار حكم ايشان رفتار كردند . خود جناب علاء الدوله هم اسباب آتشبازى و چراغان در ميدان توپخانه فراهم آورده ، ديشب كه شب چهاردهم شهر حال و شب ولادت اعليحضرت بود از تمام قنسولان و صاحبمنصبان خارجه كه در شيراز هستند دعوت كرده همه آمدند ، اول صرف چاى و شربت كرده بعد جناب علاء الدوله آنها را برداشته در ميدانها و بازار وكيل و گمرك كه تمام چراغها را روشن كرده بودند گردش كردند ، بعد آمدند در ميدان توپخانه ، بناى آتشبازى گذارده و بفاصلهء شليك توپ كردند ، مطربهاى يهودى هم گوشه به گوشهء ميدان توپخانه مشغول طرب بودند ، قنسول روس هم درب باغچهء منزل خود را آئين بسته به جهت ديشب چراغان نموده بود . رئيس پستخانه هم كه بلجيك است درب منزل خود را چراغان كرده بود . چراغان مفصلى ديشب برپا شده ، امشب هم اين اوضاع هست و از قرار مذكور جناب علاء الدوله امشب را از قنسولان و صاحبمنصبان خارجه به جهت شام دعوت كردهاند و خيال دارند امشب در ساير بازار و كاروانسراها گردش كنند .
ديگر آنكه امروز يكساعت قبل از ظهر جناب علاء الدوله سلام نشستند و شليك توپ كردند ، اشخاصى كه در سلام حاضر بايد شوند سواى صاحبمنصبان كه با لباس رسمى بودند سايرين را از اعيان و شاهزادگان و مستوفيان همه را حكم كرده بودند با جبههايى كه حالا منسوخ شده حاضر شده بودند .
ديگر آنكه به بعضى از كسبه و اشخاص بىبضاعت محض اين حكم جناب علاء الدوله كه حكما همه بايد چراغان نمايند و مخصوص خود ايشان قبل از شب مولود مىرفتند در بازار وكيل و گمرك و دستور العمل مىدادند و اگر هركس دكان خود را بد بسته بود تغير مىكردند و همه لابد بودند خوب ببندند ، خيلى ضرر و تعدى به آنها وارد آمده است هم محض مخارج و كرايهء چراغ و اسباب كه نداشتهاند و هم محض بيكار شدن اين چند روز .
وقايع اتفاقيه ( مجموعه گزارشهاى خفيه نويسان انگليس در ولايات جنوبى ايران از سال 1291 تا 1322 قمرى ) ( فارسى ) — صفحة 716
مساهمون: على اكبر سعيدى سيرجانى
ص٧١٦