تخطي إلى المحتوى الرئيسي

وقايع اتفاقيه ( مجموعه گزارشهاى خفيه نويسان انگليس در ولايات جنوبى ايران از سال 1291 تا 1322 قمرى ) ( فارسى ) — صفحة 507

مساهمون:

ص٥٠٧

سال 1314 وقايع اتفاقيه دار العلم شيراز

از غرهء محرم 1314 مطابق 13 جون 1896

هنوز بيرونها نظمى نگرفته است ايلخانى كه رفته بود به جهت استرداد اموال غارت شده از قرارى كه نوشته است تنخواه زيادى در اردكان و انبو و سه چهار جاى ديگر محمد حسن بيگ و خضر بيگ كلانتران طايفهء كشكولى در آنجاها امانت سپرده‌اند ، به قدر يكصد وقر قماش متفرقه بار شده كه تمام از طاقهء هر جنس پاره كرده‌اند ، آدمى كه از وكالت‌خانه همراه ايلخانى رفته بود از مال تجار داخله و خارجه درهم حمل به شيراز كرده بود ، تجار داخله و خارجه نشسته از هم جدا كرده هركس مال خود را برد . از قراريكه سياهه ايلخانى فرستاده بود قدرى هم تنخواه دهات را از قبيل گاو و گوسفند و الاغ پس داده‌اند ، ولى مثلا از هزار گوسفند يكصد رأس مسترد كرده‌اند و الاغ و گاو هر يكصد رأسى ده رأس پس داده‌اند اين يكصد وقر قماشى كه آورده بودند تماما خراب ( بود ) و صورت بازار نداشت ، خيلى مال مردم تفريط شده است . ديگر آنكه از قراريكه مذكور است يك اردوى نظامى به جهت تنبيه و سياست عرب و قشقايى از طهران خواهد آمد . ديگر آنكه جناب امين الدوله را به پيشكارى آذربايجان برقرار كردند و از قرار اخبارات در عمله‌جات خلوت شاه شهيد اين شاه جديد تغيير و تبديل دادند . ديگر آنكه سركار و الا ركن الدوله از حكومت خود مايوس است ، همهء كارها را با همال مىگذارند . ديگر آنكه چند اعلان درب كاروانسراها چسبانيده بودند بديم مضمون كه " اى مردم بىغيرت ، تمام شديد ، هستى شما به باد رفت ، اين حاكم بىعرضه را براى چه مىخواهيد ، برويد به تلگرافخانه داد و فرياد كنيد ، تلگراف به طهران نماييد " ، از اين مضامين نوشته بودند . ديگر آنكه از روزى كه ماليات قصاب‌خانه و خبازخانه را معاف كردند ابدا تفاوت قيمتى در نان و گوشت پيدا نشده ، سببش اين است كه حكومت تفاوت عمل از بيگلربيگى شهر مىخواهد ، از اين جهت نان و گوشت در هر مملكتى ارزان شده سواى فارس . ديگر آنكه از قراريكه از بيرونها خبر رسيده و مىرسد حال ايلات عرب و قشقايى ديگر شرارتى نمىكنند و اموالى كه ايل عرب برده بود قوام الملك به خيال خودش كه پس‌گرفته و به صاحبان مال مسترد ساخته است ولى چنين نيست ، اموال هركسى از رعايا را كه برده‌اند ده يك