تخطي إلى المحتوى الرئيسي

وقايع اتفاقيه ( مجموعه گزارشهاى خفيه نويسان انگليس در ولايات جنوبى ايران از سال 1291 تا 1322 قمرى ) ( فارسى ) — صفحة 501

مساهمون:

ص٥٠١
ديگر آنكه نواب عين الملك بواسطهء گرفتن يك نفر ابواب جمعى معزى اليه خيال رفتن طهران را دارد . مورخهء روز پنجشنبه شش شهر رمضان المبارك سنه 1313 مطابق بيستم ماه فبرورى سنه 1896 .

از 7 رمضان 1313 مطابق 21 فبرورى 1896

ميرزا محمد على خان پسر قوام الملك مشغول كارهاى شهر و ايلات خمسه است ، به همه جا آدم فرستاده است و از قرارى كه مذكور مىشود به محض شنيدن اينكه ايلات خمسه به قوام الملك ( واگذار ) شده ، از آن اغتشاش كردن و راهزنىها دست كشيده‌اند ، اهل شهر هم حال راضى هستند كه شهر با قوام الملك و پسران ايشان باشد از بسكه از ديگران تعدى كشيدند . ديگر آنكه از قرار نوشته‌جات طهران نواب حسام السلطنه حاكم بنادر و بندر بوشهر و گمركات شده ، قوام الملك معزول است و احتمال دارد كه اين چند روزه هم از طهران حركت نمايد . قوام الملك اگر از بوشهر و بنادر معزول است باز از طرف حكومت فارس ايلات خمسه و داراب و لارستان و شهر و حومه را به ايشان واگذار كرده‌اند . ديگر آنكه اهل آباده مستشار نظام را كه حاكم آنها بوده زدند بيرون كردند ، فرارا به شيراز آمده ، از قرار مذكور جمعى كه بابى بوده‌اند اين كار را كرده‌اند و شكايت‌هاى زياد تلگرافا و مكتوبا به طهران كرده بودند كه از طهران حكم شده مستشار نظام را از آباده بردارند . كم‌كم كارهاى حكومتى مىخواهد نظمى بگيرد اگر خود حكومت بگذارد و در كارها ترديد راى پيدا نكند . ديگر آنكه خلعت حكومت سال نو سركار و الا ركن الدوله هم از قرار مذكور از طهران بيرون آمده به شيراز ، مساعده و پيشكش را هم داده‌اند ، جزيى باقى است . ديگر آنكه از روزى كه شهر و حومه و لارستان و ايلات خمسه و داراب را به قوام الملك داده‌اند بعضى محرك هستند كه اغتشاش كنند ، مثل اينكه امام جمعه و اتباع او در صدد اغتشاش شهر هستند چونكه پيشتر در حقيقت خود امام جمعه كلانترى شهر را مىكرده است حالا ديگر نمىتواند ، به اين جهت متصل اسباب اغتشاش فراهم مىآورد و به حكومت عارض مىشود كه اين كار خطا بوده . حكومت هم چندان اعتنايى به عرايض امام جمعه نمىدهد بلكه تمام اهل شهر به امام جمعه بد مىگويند . ديگر آنكه كوهى برادر رضا خان و على محمد خان عرب بواسطهء بدرفتارى و تعدى كه امير آقا خان عرب پارسال به آنها كرده بود تا شنيدند تغيير اداره شده ريخته‌اند روى احشام امير آقا خان ، خانه‌هاى او را چاپيده‌اند ولى كسى كشته نشده ، طايفهء فتحعلى بيگ عمله كه هم نزديكى خانه‌هاى امير آقا خان بوده نصفه‌اى از آن طايفه هم چاپيده شده است ، از جانب حكومت و ميرزا محمد على خان پسر قوام الملك مأمور رفته رسيدگى نمايد و اموال هركس را گرفته مسترد سازد . ديگر آنكه از قراريكه از فسا نوشته‌اند ايل عرب بواسطهء محرك داشتن حاصل فسا را چرانيده و خيلى خرابى رسانيده‌اند ، حكومت هم ميرزا محمد على خان پسر قوام الملك را حكم كرده‌اند