فرخزاد بن خسرو اپرويز
در آن حالت كه شيرويه برادران را مىكشت او خرد بود بدان سبب خلاص يافت اما عقل و راى نداشت . [ مدت شش ماه بود ] « 1 » كه به پادشاهى نشسته بود كه يزدجرد را از فارس بياوردند و پادشاهى به وى دادند .
يزدجرد بن شهريار بن اپرويز
آخر ملوك فرس بود . چون شيرويه برادران را مىكشت دايهء يزدجرد او را پنهان كرده به فارس فرستاد و بزرگان فارس او را در اصطرخ مىپروريدند .
پس چون بشنيدند كه فرخزاد در مداين بر تخت نشاندند و استعداد ندارد يزدجرد را به مداين بردند و به پادشاهى نشاندند . و همهء اطراف مملكت متغلبان فروگرفته بودند و استيلا مسلمانان را بود . مدت هشت سال به مداين بود . چون سعد بن ابى وقاص ، قادسيه را بگرفت رستم پسر فرخ را به جنگ وى فرستاد و تاج انوشيروان با جوهرى نفيس به چين « 2 » فرستاد به وديعت ، و خود به نهاوند آمد . چون بشنيد كه رستم كشته شد و لشكر هزيمت كرد و عرب فراپيش آمدند به اصفهان رفت و مدتى آن جايگه ببود . پس به كرمان رفت و از كرمان به مرو و آن جايگه اقامت ساخت . ماهويه كه نايب وى بود در آن طرف به سبب خيانتى كه كرده بود انديشيد ، بدان جهت ملك هياطله - و گويند خاقان - را بر سر وى آورد بر آنكه به معاونت مىآيند تا عرب را بردارند . يزدجرد چون بدانست كه غدر خواهند كرد بگريخت و در آسيابى رفت . آسيابان او را نشناخت ، به طمع جامهها او را هلاك كرد و ملك از ملوك فرس به كلى منقطع شد و مسلمانان را مسلم گشت .
يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ
هامش
( 1 ) - الف ندارد .
( 2 ) - نسخهء ب از اينجا تا الهادى موسى بن مهدى را ندارد .