هركه را نقطه ارادت در حركت آيد تا پرگاروار گرد دايره خدمت استاد گردد و خامه كردار سر بر خط انقياد او نهد و معنى اين بيت كه :
تعلّم يافتى و العود رطب * و طينك ليّن و الطّبع قابل
فحسبك فى الورى شرفا و فخرا * سكوت الحاضرين و انت قايل ؛ * 25
بر لوح خاطر نقش كند ، هرآينه دست رتبت در كمربند جوزا و حمايل اكليل زند و به پاى رفعت مسند سرى و سرورى « 1 » بفرسايد و ذكر اخبار ستوده و آثار پسنديده او به اقاصى « 2 » جهان و مساع جهانيان رسد .
اى بىخرد اگر پدرت نان و آب داد * استاد در نهاد تو علم و ادب نهاد
حقا كه نام و نان ندهد هيچ فايده * تا علم و دين و شرع نخوانى بر اوستاد
من سعى بردم و خون خوردم لاجرم نام پدر زنده كردم و اقاليم عالم را در تحت تصرف و دايره حكم خود آوردم
تمتعى كه من از فضل خويشتن ديدم « 3 » * همه جفاى پدر بود و سيلى استاد
آوردهاند كه چون از روم به اقصاى بلاد تركستان رفت و زمان غيبتش متمادى شد ، حكيم بالغ و فيلسوف ناصح ، ارسطاطاليس اين چند كلمه بر سبيل موعظت و نصيحت به حضرت او نبشت :
ايّها الملك العادل العالم إجعل الدّين موضع ملكك فمن خالفك فى هذا الامر فهو عدوّ لك و لدينك . اىّ ملك اخذ من ملكه دينه فهو مستحقّ للسّياسة ؟ و اىّ ملك اخذ من دينه ملكه فالملك له آفة ؟ صيّر دنياك وقاية لآخرتك و لا تصيّر آخرتك وقاية لدنياك .
يعنى اى ملك عادل بنياد ملك خويش بر دين نه ، پس هركه در اين معنى مخالف تست او را دشمن خود شناس و هرپادشاه كه اهتمام به مصالح دين جهت انضمام مقاصد ملك مهمل گذارد ، پادشاهى بر وى آشفته شود و چون رعايت مهمات دينى براى كفايت « 4 » مقاصد ملكى در توقف دارد ، سلطنت او را آفت رسد . و در دفع خلل دين
هامش
( 1 ) - ج : + بر فلك .
( 2 ) - ج : + وادانى .
( 3 ) - ج : بردم .
( 4 ) - ج : از " مقاصد ملك " تا " براى كفايت " ندارد .