معادن بلاد ايران
همه نوع معادن از فلزات و جواهر در جبال بلاد ايران موجود است . از آنجا كه شايد خرج بيرون آوردنش اضافه بر دخل آن باشد ، دولت اقدام به [ استخراج ] اين گنجهاى زمينى نمىنمايد . چه مردم ايران سيلى نقد را بر حلواى نسيه مقدم دارند ، به خلاف مردم ديگر ممالك كه يك تومان خرج مىكنند و يك قران برمىدارند . در سال 1286 هجرى يك نفر مهندس از طرف دولت ايران مأمور به مزارع و جبال نطنز شد كه معادن آنجا را تقويم كرده به عرض اولياى دولت رساند . معادنى كه پيدا و كشف كرد و نمونه آورد از قرار ذيل است :
معدن آهن قهرود كه ابتداى آن متصل به معدن مس قراآن و انتها به گدار بوستان و تقريبا چهار فرسنگ است تا قهرود و عرض آن بعضى جاها پنج ذرع و پارهاى هشتاد ذرع مىشود .
معدن آهن قريب به مزرعهء جهق عليا پيدا شده در گدار مشهور به گدار آهن ، عرض آن سه ذرع و طول سه هزار ذرع و پانصد ذرع است .
معدن فادزهر بسيار خوبى فيما بين ابيانه و جهق سفلى قريب به جهق عليا پيدا شده كه عرض آن تقريبا ده ذرع و طول آن يك فرسخ مىشود .
معدن سرب ابيانه كه مرحوم عبد الله خان امين الدوله اصفهانى در آن كار كرده و از بابت عدم منفعت و ناقابلى متروك مانده . معدن گوگردى هم قريب به ابيانه پيدا شده كه در عمق آن احتمالا گوگردى مرغوب است .
معدن ذغالسنگ در درهء لار نزديك قريهء مارند كه يكى از دهات بلوك برز رود نطنز است « 1 » پيدا شده و پهلوى همان معدن گچى پيدا شده كه بهجهت اهالى آنجا نهايت منفعت دارد ، زيرا كه در اوقات احتياج گچ را از شش فرسخى بايستى بياورند .
معدن آهنى [ با ] دويست ذرع فاصله به همين معدن ذغالسنگ پيدا شده كه خيلى تعريف دارد ، تا امروز به اين خوبى كمتر سنگ ديده شده و به جهت مجاورت با معدن
هامش
( 1 ) . ظاهرا سقطى در عبارت پيدا شده زيرا دره لار با نطنز ارتباطى ندارد .