وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مُوسى بِآياتِنا وَ سُلْطانٍ مُبِينٍ . إِلى فِرْعَوْنَ وَ مَلَائِهِ فَاتَّبَعُوا أَمْرَ فِرْعَوْنَ وَ ما أَمْرُ فِرْعَوْنَ بِرَشِيدٍ . يَقْدُمُ قَوْمَهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ فَأَوْرَدَهُمُ النَّارَ ، وَ بِئْسَ الْوِرْدُ الْمَوْرُودُ . وَ أُتْبِعُوا فِي هذِهِ لَعْنَةً وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ ، بِئْسَ الرِّفْدُ الْمَرْفُودُ
« 1 » .
در اين مقطع از بيان قرآنى داستان ، نكات ذيل قابل توجّه است :
اوّلا ، اين مقطع ضمن يك مجموعه گزارش داستانى آمده است كه از نوح عليه السّلام آغاز مىشود ، و با اين اشاره به داستان موسى عليه السّلام پايان مىپذيرد .
ثانيا ، اين مرور سراسرى بر داستانهاى انبياى الهى ، در سياق سخن پيرامون تكذيب كنندگان رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله آمده است ، و نيز بيان اين كه در برابر آنان به طور كلّى چگونه بايد موضع گرفت و اين كه چه سرنوشتى در آخرت انتظار آنان را مىكشد . چنان كه اين روند بيان داستانى ، با آياتى پايان مىگيرد كه گويى مقصود قرآن كريم از ارائهء اين مجموعهء بيان داستانى را توضيح مىدهد :
ذلِكَ مِنْ أَنْباءِ الْقُرى نَقُصُّهُ عَلَيْكَ مِنْها قائِمٌ وَ حَصِيدٌ . وَ ما ظَلَمْناهُمْ وَ لكِنْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَما أَغْنَتْ عَنْهُمْ آلِهَتُهُمُ الَّتِي يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ لَمَّا جاءَ أَمْرُ رَبِّكَ ، وَ ما زادُوهُمْ غَيْرَ تَتْبِيبٍ . وَ كَذلِكَ أَخْذُ رَبِّكَ إِذا أَخَذَ الْقُرى وَ هِيَ ظالِمَةٌ ، إِنَّ أَخْذَهُ أَلِيمٌ شَدِيدٌ
« 2 » .
ثانيا ، اين مقطع از داستان موسى عليه السّلام در اين مجموعهء داستانى ، به صورتى گذرا ، به منظور تكميل تابلويى بوده است كه با نوح عليه السّلام آغاز شده ، و قرآن كريم خواسته است آن مجموعهء تصوير شده را با موسى عليه السّلام پايان دهد ، تا در پرتو آن ، پيوند محكم موجود ميان اسلوب دعوت همهء پيامبران به سوى خدا ، و كوششهاى ايشان در راه اين هدف ، و رويارويى با گرفتاريها و دشواريهايى كه با امّتها و اقوامشان داشتهاند ، و آن سرانجام قطعى كه سرنوشت اين امّتها به آن منتهى مىشود ، و عبارت است از عذاب سخت و كيفر دردناك ، هر چه بيشتر ظهور و بروز پيدا كند .
موضع هفتم
هامش
( 1 ) هود / 96 - 99
( 2 ) هود / 100 - 102