خود نشانيدى و در هنگام غذا موافقت كردى و از دو كرور وجه مصالحه كه باقى مانده بود يك كرور را بخشيده و كرور ديگر را پنج ساله مهلت داده و اميرزادهء مكرم مراجعت فرموده در سيم شهر رمضان المبارك به دار السلطنهء تبريز رسيد و مدت سفارت ده ماه و پانزده روز كشيده بود .
خاقان صاحبقران عزيمت فارس نمود . « 1 » مير عبد العظيم خان قزوينى را به احضار عبد الرضا خان يزدى و حسينعلى خان معير الممالك را بهجهت وصول مال ديوان به اصفهان و ميرزا يوسف لاهيجى را به كرمان به احضار نواب حسنعلى ميرزا شجاع السلطنه مأمور فرمود . نواب اللهويردى ميرزا را با دستهء تفنگچى نوائى به سركردگى عبد المجيد خان به قمشه و سميرم مأمور فرمودند ، و غلامحسين خان سپهدار با توپخانه به توقف اصفهان امر يافتند .
خاقان صاحبقران با اردوى بزرگ سلطانى و شاهزادگان و امراء و اعيان در روز بيست و چهارم جمادى الاول به قم و كاشان نهضت فرمودند ، و جناب آصف الدوله و ميرزا محمد تقى على آبادى « 2 » صاحب ديوان و منشى الممالك از كاشان روانهء اصفهان شدند . و در قريهء جز - سه فرسخى اصفهان - نواب سيف الدوله و جناب علامه ملا على نورى حكيم « 3 » و اعيان عراق ، شرف حضور دريافتند . و در دهم جمادى الثانى باغ
هامش
( 1 ) - شرح دقيقى در اين مورد در روضة الصفا و علت حركت شاه آمده . بنابراين شرح دلپذير علت اصلى حركت شاه به فارس ، وجود اغتشاش در منطقه بر اثر اختلاف بين سربازان نورى و ايلات ترك زبان قشقائى بود كه به عزل زكى خان و روى كار آمدن فارسيان منجر شده بود . البته در اين سفر اخذ ماليات معوقهء مناطق اصفهان و يزد و كرمان و فارس نيز مورد توجه شاه قاجار بود .
( 2 ) - ميرزا محمد تقى على آبادى پسر ميرزا زكى مستوفى الممالك در ادبيت ممتاز بود و در آغاز به خدمت عبد اللّه ميرزا دارا حاكم زنجان درآمد تا ترقى كرد و به لقب صاحبديوانى رسيد . شعر هم مىگفت نخست « ملالى » تخلص مىكرد و بعد به مناسبت لقبش « صاحب » . ر ك سفينة المحمود ( ج 1 ، ص 649 ) و روضة الصفاى ناصرى ( فصل شعراى عصر فتحعلى شاه ) ، فهرست كتابخانهء سپهسالار از ابن يوسف ، حديقة الشعرا ( ج 3 ، ص 955 و 956 ) مكارم الاثار ( ج 5 ، ص 1517 ) .
( 3 ) - ملا على نورى مازندرانى مقيم اصفهان از علماى قرن سيزدهم هجرى و شاگرد آقا محمد بيد آبادى بود ، با ميرزاى قمى دوستى و مكاتبه داشت . او تأليفاتى دارد مثل تفسير سورهء توحيد ، و حاشيه بر اسفار ، و حاشيه بر مشاعر ملاصدرا ، و رسالهاى بهنام « حجة الاسلام » در رد « ميزان الحق » مارتين كشيش و بهاصطلاح علماى زمان « پادرى نصرانى » . جسد وى را در نجف به خاك -