قزوين را به تصرف درآورد و از راه طالقان و تنكابن به مازندران تصميم عزيمت كرده محمد خان قاجار قوانلو را به حكومت مازندران منصوب و از آنجا به عزم عراق حركت فرمود ، در حوالى كزّاز ، با محمد خان و شيخعلى خان منسوبان كريم خان زند مقابله و مقاتله روى داده بعد از رزمى عظيم شيخعلى خان فرار و محمد خان گرفتار شده او را روانهء مازندران و مقتول ساختند . و موكب منصور به جانب اصفهان عطف عنان كرده كريم خان نيز آهنگ ميدان جنگ نمود . در جلون آباد « 1 » من توابع اصفهان فى ما بين آن دو لشكر جرار محاربه و پيكار درپيوست ، جنگى شاهانه رفت و فتحى بزرگ حاصل آمد و شكست بر افواج و عساكر كريم خان درافتاد ، فرارا به جانب فارس فارس گرديد و اصفهان به تسخير كارگزاران دربار جلالت آثار خاقان قاجار درآمد . و محمد حسين خان قاجار دولو را به حكومت اصفهان مأمور فرمود .
سال هزار و صد و شصت و نهم
در آغاز اين خجسته سال فرخنده فال ، پس از جشن نوروز فيروز سلطانى ، موكب فيروزى كوكب محمد حسن خان با فر فريدونى و شوكت سليمانى عازم تسخير ملك فريدون و جمشيد گرديد . در عرض راه بهعرض رسيد كه آزاد خان افغان از آذربايجان و ارومى عزيمت تسخير گيلان كرده ، افاغنه در اردو بنياد نفاق نهادند و دل به آزاد خان دادند . لاجرم خاقان مغفور ، حفظ ممالك محروسه خاصه طبرستان و گرگان را اهم از تسخير شيراز دانسته فسخ عزيمت فرموده به جانب كاشان توجه نمود و از فضاى سياه كوه و مرنجان به فضاى خوار رى آمده و به مازندران رفته از آنجا به اشرف تشريف برده عساكر منصور را در اجتماع و استعداد افزود . « 2 »
آزاد خان افغان در غيبت خاقان گيتى ستان به اصفهان رفته از آنجا متوجه مازندران شد و چون به فيروز كوه درآمد محمد خان قاجار قوانلو حسب الامر نواب محمد حسن خان به حفظ ثغور و سد طرق عبور آزاد خان مأمور و نواب و الا خود به نفس نفيس با عساكر نصرت مآثر در على آباد « 2 » كه فضائى وسيعتر از ساير محال مازندران داشت رايت نصرت آيت برافراشت و خيام گردون مقام برپاى فرمود و منتظر قدوم آزاد خان بود . آزاد
هامش
( 1 ) - همان گلون آباد ( گلناباد ) .
( 2 ) - ظاهرا همانجا كه سابق شاهى و اكنون قائمشهر ناميده مىشود .