1178 / 1765 الحاق بنگال به هند بريتانيا ؛ ادامه سلسله نوابان در مرشدآباد تا امروز به صورت شخصيتهاى محلى
نواب - نظامان بنگاله مانند نظامهاى حيدرآباد ( بنگريد به شماره 178 ) و نواب - وزيران اوده ( بنگريد به شماره 177 ) از دل امپراتورى گوركانى برآمدند و تا وقتى كه بريتانيايىها رسما بنگاله را صاحب شدند ، از جنبهء نظرى به عنوان حكام تابع امپراتوران دهلى فرمانروايى كردند . مرشد قلى خان در دورهء سلطنت اورنگ زيب ديوان يا فرماندار بنگاله شد و پايتخت خود را در غرب بنگاله بنيان گذاشت كه به نام او مرشدآباد خوانده شد .
اعقاب او كه همه مانند خودش شيعى بودند ، حكومت بنگاله را با عنوان نواب حفظ كردند . آنها توانستند يورشهاى متعدد مراتهاها را دفع كنند ، اما ارسيه را در برابر آنها از دست دادند .
بارى ، سالهاى ميانه قرن دوازدهم / هيجدهم ، روزگار انتقال از پايگاههاى تجارى كمپانى هند شرقى در بنگاله به تصاحب واقعى سرزمين آنجا بود . در نبرد پلاسى كه در 1170 / 1757 واقع شد ، رابرت كلايو ، سراج الدوله را شكست داد و نماينده خود مير جعفر را به حكومت بنگاله نشاند . آخرين تلاش مير قاسم و متحدان او شاه عالم دوم ، امپراتور گوركانى و شجاع الدوله نواب وزير اوده براى برانداختن قدرت بريتانياييها در جنگ باكسار در 1178 / 1764 به شكست انجاميد . انگليسىها بعد از جنگ ، شاه عالم را مجبور ساختند كه رسما عايدات بنگاله ، بهار و اريسه را به بريتانياييها بپردازد و سپس از آنها يك ولايت با قدرت نظارت عاليه بر دو ولايت ديگر هند بريتانيا ، يعنى بمبئى و مدرس تشكيل شد . بنابراين ، پسر مير جعفر ، يعنى مهابت جنگ نجم الدوله و اعقاب او تنها به صورت رؤساى كوچك محلى در مرشدآباد ، در بنگاله بريتانيا حكومت مىكردند . اينان در آغاز حقوق بگيران حكومت بريتانيا در هند بودند و سپس بعد از جدايى هند و پاكستان ، حقوقبگير اتحاديه دولت هند شدند .
كتابشناسى
- زامباور ، 301 .
- Purna ch . Majumdar , The Musnud of murshidabad ( 1704 - 1904 ) A Synopsis of the History of Murshidabad for the last two Centuries Murshidabad , 1905 ,