1160 - ح 1750 عبد المؤمن بن ابى الفيض خانهاى اسمى تحت استيلاى منغيتها
1164 - 1165 / 1751 - 1752 عبيد اللّه بن ابى الفيض خانهاى اسمى تحت استيلاى منغيتها
( * * ) بعد از 1172 / 1758 ابو الغازى بن عبد المؤمن ، اندكى بعد از 1203 / 1789 خلع شد خانهاى اسمى تحت استيلاى منغيتها
آخرين حكمران سلسلهء ابو الخيريان پير محمد به دست قواى طغاى تيمورى كشته شد ( بنگريد به شماره 153 ) . اين گروه به سركردگى جانى محمد ، از تبار خانزادهاى از طبقه حكمران استرا خان ( هشتر خان ، بنگريد به شماره 31 ) پس از كشته شدن پير محمد ، خانات ابو الخيريان را با رضايت كلى اميران اوزبك ماوراء النهر و بلخ ، كه افراد خود را ادامهدهندگان مناسب نظام چنگيزى تلقى مىكرد ، در اختيار گرفتند و خاندان جانى بگى از ابو الخيريان را كنار زدند . مانند حكومتهاى پيشين قلمروها ميان اميران و خاندان جديد حكمروا تقسيم شد ؛ ولى به علت تداوم دوگانهء طبقهء حكمرانان در طول قرن يازدهم / هفدهم چنان مىنمايد كه خانات دوگانهاى وجود داشته است ، يعنى يك برادر به عنوان خان بزرگ در ماوراء النهر و ديگرى به عنوان خان كوچك در بلخ حكومت مىكرده است . خانهاى بخارا ناچار بودند كه اقتدار خود را ، هم در برابر عناصر داخلى چون قزاقها و هم در مقابل قدرتهاى خارجى چون عربشاهيه خوارزم ( بنگريد به شمارهء 153 ) حفظ كنند و اينان در زمان حكمرانى ابو الغازى و پسرش انوشه محمد در نيمه قرن يازدهم / هفدهم بسيار فعال و مهاجم بودند و حال آنكه خانهاى بلخ سروكارشان با صفويان و مغولان هند بود .
در اواخر كار ، برآمدن رؤساى قدرتمند اوزبگ و غارتها و ويرانگريهاى قزاقان مايهء زوال و انحطاط جدى نظم و رونق و رفاه در ماوراء النهر شد . پس از مرگ آخرين حكمران مهم و قدرتمند جانيان ، يعنى سبحان قلى « 1 » قدرت سياسى واقعى در بخارا بيشتر و بيشتر به دست اتاليق ، يا رئيس الوزراى خانها ، محمد رحيم بگ منغيت و پسرش افتاد و اين از ميان منغيتها بود كه نهايتا سلسلهء خانهاى بخارا برخاست ( بنگريد به شمارهء 155 ) اما دستكم دو خان پوشالى از خانوادهء جانى را منغيتها بعد از روزگار ابو الفيض بن سبحان قلى ( يعنى حدودا بعد از 1160 / 1747 ) نگه داشتند و به نظر مىآيد كه اين
هامش
( 1 ) . مؤلف اين نام را گاهى صبحان و گاهى سبحان نوشته است ؛ من همه جا به تبعيت از دكتر سعيد سليمان سبحان آوردهام .