فرهنگى و بازرگانى ترقى بسيار يافت . اين طايفه از شيبانيها تا 1007 / 1599 حكومت داشتند و در اينزمان آخرين حكمران آنها پير محمد دوم به دست رقيب خويش باقى محمد بن جانى محمد ، يكى از اعقاب اوردا ، پسر جوچى ، بر سر سلطه بر ماوراء النهر كشته شد و سلسلهء طغاى تيموريان يا جانيون قدرت را در بخارا به دست گرفتند ( بنگريد به شماره 154 ) .
علاوه بر آن ، يك شاخهء فرعى از شيبانيان نيز به نام عربشاهيان در اين دوره در خوارزم حكومت مىكرد . اينها اعقاب عربشاه بن پولاد ، جد بزرگ ابى الخير بودند . يكى از آنها ايلبارس بن بور كه در سال 917 / 1511 خان اورگنج شد . ديرى نگذشت كه زمام امور تمام خوارزم و جنوب تا شمال خراسان به دست عربشاهيان افتاد . در حدود 1008 / ح 1600 خانهاى عربشاهى پايتخت خود را به خيوه منتقل ساختند و به اين ترتيب خاناتى بدان نام تشكيل يافت كه تا اوايل قرن چهاردهم / بيستم دوام آورد . خود سلسلهء عربشاهى به نظر مىآيد كه اواخر قرن يازدهم / هفدهم يا آغاز قرن دوازدهم / هيجدهم به پايان رسيده باشد .
كتابشناسى
- لين - پول ، 238 - 240 ، 270 - 273 ؛ زامباور 270 - 271 ، 274 - 275 ؛ البوم 62 - 63 .
- دائرة المعارف اسلام ، ويرايش اول ، « شيبانى خان » ( و . بارتو ) ؛ دائرة المعارف اسلام ، ويرايش دوم ، « شيبانيان » ( ر . د . مك چسنى ) ؛ دانشنامهء ايرانى ، « عربشاهى » ( ى . برگل ) ، « آسياى مركزى بخش 6 . در قرن دهم تا دوازدهم / شانزدهم تا هيجدهم » ( رابرت د . مك چسنى ) ، با شجرهنامهء ابو الخيريان .
- و . بارتولد ، تاريخ تركان آسياى مركزى ، پاريس ، 184 - 188 .
- ن . م . لوويك ، « سكههاى شيبانيان » ، وقايعنامه سكهشناسى ، سرى هفتم ، شماره 6 ، ( 1966 ) ، 251 - 330 ، با شجرهنامه و فهرستى از حكمرانان در صفحه 255 - 256 .