همهء امارتهاى ترك ديگر در آناطوليا پيروزى يابند و امپراتورى بيزانس را از ميان بردارند . اما اينطور به نظر مىرسد كه عثمانيها بيشتر به خاطر عشق مادى به غارتگرى و وارد شدن در بازىهاى سياسى پيچيدهء منطقه و نه بخاطر شور و غيرتشان براى اشاعه دين اسلام در آناطوليا پيروزمندتر از چند اميرنشين ترك ديگر بودند .
به هرصورت ، آنها توانستند قدرت خود را عليه يونانيان و ايتالياييها در ناحيهء درياى اژه و درياى مرمره بگسترانند و از پايگاهى در گاليپولى يا گليپولو كه آن را در 755 / 1354 فتح كرده بودند ، پيروزى به سوى جنوبشرقى اروپا را آغاز كردند و در اين راه نفاق ميان اسلاوهاى بالكان و دشمنى ميان مسيحيان ارتودوكس و كاتوليك ، بدانها كمك كرد . ديرى نگذشت كه عثمانىها بر بخش عظيمى از بالكان مسلط شدند ، و اين سرزمينهاى مفتوحه سرانجام به صورت ايالت روملى يا رومليا تشكل يافت . يكى از نشانههاى توجه جديد عثمانىها به اروپا و نه آسيا ، بردن پايتختشان از بورسه به ادرنه يا آدريانوپل در سال 767 / 1366 بود . از جنبهء نظامى ، سلاطين عثمانى هرروز كمتر و كمتر بر اتباع تركمان خود كه اغلب عقايد دينى بدعتآميز داشتند ، اتكاء مىورزيدند . در نتيجه ، طبقهء سوارهنظام فئودالى به وجود آمد كه به آنها املاكى براى ارتزاق از عوايد آن داده شده بود . اما مهمترين عاملى كه در آفرينش تصوير سبعيت و شكستناپذيرى قشون عثمانى در نظر مسيحيان اروپا مؤثر افتاد ، سپاه ينىچرى ( ارتش جوان ) بود كه افراد آن از ميان فرزندان اتباع مسيحى بالكان انتخاب مىشدند و پس از درآوردن آنها به دين اسلام ، آنان را براى يك قوهء نظامى نخبه و گزيده تعليم و تربيت مىكردند . در سال 796 / 1394 بايزيد اول ، از متوكل اول ، خليفه پوشالى عباسى در قاهره ، لقب يا عنوان سلطان روم دريافت داشت ( بنگريد به شمارهء 3 ، 3 ) و در نتيجه ، خود را رسما وارث سلجوقيان آناطوليا كرد ؛ اما امپراتورى آسيايى وى ناگهان بر اثر يورش تيمور و قواى ترك و مغول كه سلطان را در آنكارا ( آنقره ) در 805 / 1402 شكست دادند ، متزلزل شد .
تيمور بسيارى از اماراتى را كه بايزيد به قلمرو خود منضم ساخته بود ، به صاحبانشان بازپس داد . دهها سال طول كشيد تا امپراتورى عثمانى در آناطوليا بار ديگر وحدت خود را بازيابد و قرهمانيان ( بنگريد به شمارهء 124 ) آخرين رقيب بزرگى بودند كه در دولت عثمانى تحليل رفتند و در اين ميان ، سلطان محمد دوم ملقب به فاتح سرانجام قسطنطنيه را در 857 / 1453 گرفت .
قرن دهم / شانزدهم ، عصر طلايى امپراتورى عثمانى بود . در 922 - 923 / 1516 - 1517 سلطان سليم ياوز ( مهيب ) شام و مصر را از دولت رو به انحطاط
سلسله هاى اسلامى جديد : راهنماى گاهشمارى و تبارشناسى ( فارسى ) — صفحة 462
مساهمون: كليفورد ادموند باسورث
ص٤٦٢