« * » و از اعيان قصبه نيريز بلكه از مشاهير آفاق است مولى الاكرم ، عديم المثال فى العالم ، سلطان اعاظم الكتاب ، برهان الزمان باتفاق اولى الالباب ؛
لوراى خطه ابن مقلة يوما * كان يزداد مقلتاه ضياء
الالمعى الاوحد ، الميرزا احمد خوشنويس نيريزى « 1 » كه خط نسخش قلم نسخ بر جميع نسخنويسان كشيد و از اول دوره خطنويسان تا وقتى دو دستش به قلم آشنا شد كسى دايره دونى يا كشش سينى را چون او ننوشت و تاكنون كه از عهدش 200 سال بيشتر گذشته ، كسى دعوى همسرى با او نداشته ، تمام نسخنويسان خوشهچين خرمن اويند . در اواخر سلطنت صفويه طلوع كرده ، عمرى طولانى داشت و چندين قرآن و دعوات نوشته به يادگار در صفحه روزگار گذاشته است ، مايه افتخار هر كتابخانهاى گشته است .
و مانند : علامه زمان شيخ ابو الفضل بن مظفر بن ابى الخير نيريزى چندين مرتبه حج نمود و در مدرسه زاهديه شيراز مدرس بود و سالها فتاوى شرعيه مىداد و در سال 621 وفات يافت .
و از اشراف و علماى قصبه نيريز است : علامه زمان و نادرهء اوان ، سلاله سادات سيد قطب الدين محمد نيريزى . در كتاب رياض العارفين گفته [ است كه ] نسبت آن جناب به 29 واسطه به حضرت سيد سجاد عليه السلام مىرسد . در سنه 1173 وفات يافت و چندين رساله در حكمت و عرفان تأليف فرموده و اشعار بسيارى به فارسى و عربى در مراتب توحيد فرموده و اين چند بيت از آن جناب ثبت گرديد :
هوى غنى صمد لم يلد * واحد لم يولد بىمثل و ند
چون در حصن ازلى را گشود * شعشعه زد لمعه خود از وجود
امر وى از قله قاف قدم * كرد به يك لمحه دو عالم رقم
از قلم انوار قدم گشت فاش * لوح عدم يافت از آن انتقاش
كون و مكان پرتوى از بود او * جان جهان رشحهاى از جود او . . .
هستى او واجب و باقى به ذات * واجب باقى است به او ممكنات
لم يزلى اوست كه بىابتداست * چون كه به خود آمده است او ، خداست
واجب بالذات جز آن ذات نيست * هيچ در اين ، حاجت اثبات نيست
هامش
شما شيدا گشته است گفتم اگر به من بپيوندى خواهم ماند و اگر از من ببرى خواهم مرد گفت هيچ پيوندى در ميان نيست اگر بميرى و اگر . . .
* . منقول از حاشيه ص 306 متن .
( 1 ) . ( در جوانى از نيريز به اصفهان مهاجرت كرده و در حدود 1100 در اين شهر مسكن گزيده است و در دربار شاه - سلطان حسين صفوى و نزد امرا و فضلا و هنرمندان عصر به احترام زيسته ، در مدت عمر شصت هزار تومان صفوى از نتيجه هنر خود درآمد داشته ولى در عين حال به مبلغى اندك قناعت كرده و بقيه را انفاق مىنموده است در اواخر عمر به زيارت عتبات عاليات رفت و با وجود كبر سن نسخهاى از دعاى كميل را نوشت . نيريزى ( سلطانى ) رقم مىكرد و از مهمترين آثار وى پنج نسخه قرآن مجيد است كه بعض از آنها عاليترين درجه خوشنويسى را دارد .
( اطلس خط ) . و ر ك . تذكره سازگار ، ص 231 .