عصر خود گرديد . ولادتش در سال 258 ، وفاتش در سنهء 347 اتفاق افتاد « 1 » .
و از اعيان بلدهء فساست : دستور اعظم ، مقدم وزراى عالم : خواجه ضياء الملك فسوى « 2 » .
سالها به وزارت سلطان جلال الدين پسر سلطان محمد خوارزمشاه برقرار بود و در وقت فرار سلطان جلال الدين از چنگيز خان ، خواجه با او به هندوستان برفت .
خواجه ركن الدين صائن فسوى : از نبيرههاى خواجه ضياء الملك است سالها به وزارت سلطان ابو سعيد بهادر خان چنگيزى برقرار بود و در سال 727 او را در خراسان كشتند « 3 » .
و از اعاظم بلوك فساست : فاضل اديب مولانا محمد مسيح مشهور به آخوند مسيحا بن - مولانا اسماعيل فدشكوئى فسوى « 4 » از اكابر فضلاء اعلام و ادباء ذوى الاحترام است ، خدمت قدوهء انام آقا حسين خوانسارى كسب كمالات نموده ، به زيور اجتهاد رسيد و سالها به منصب شيخ الاسلامى مملكت فارس در شيراز برقرار بود و در سال 1127 در قريه فدشكو كه موطن اصلى او بود ، وفات يافت « 5 » و نزديك به 90 سال زندگانى نمود و قصيده طنانه در مدح مولاى متقيان فرموده است و چند بيت از آن را ثبت نمودم . « 6 »
فضلى و مجدى و اتقانى و معرفتى * باتوا باجمعهم اسباب حرمانى
لو قلب الدهر اوراقى لصادفها * آيات لقمان فى اشعار سحبان
دنياى قد ثكلتنى فهى باكية * نجومها الدمع و العينان عينانى
و قوست الفى كالنون من نصب * فكاد ينقلب الايرا بنيران « 7 »
من لى بعاصف شملال يبلغنى * الى الغرى « 8 » فيلقينى و ينسانى
لا و الذى « 9 » فرض الرحمن طاعته * على البرية من جن و الانسان
على المرتضى الحاوى مدائحه * اسفار تورية بل آيات قرآن
هامش
( 1 ) . رجوع شود به مقاله ( ابن درستويه يك چهره درخشان ايرانى در نحو عربى ) از محمد مهدى پورگل در شماره يازدهم ، تابستان 1353 ، مجله دانشكده الهيات و معارف اسلامى مشهد .
( 2 ) . ر ك : ذيل جامع التواريخ رشيدى ، ص 116 ، و حبيب السير ، ج 3 ، ص 71 ، او جد اعلاى ركن الدين صاين است .
( 3 ) . درباره ركن الدين صاين رجوع شود به ذيل جامع التواريخ ، ص 116 تا 123 ، حبيب السير ، چاپ خيام ، ج 3 ، ص 208 و 209 ، تاريخ عصر حافظ ج 1 ، ص 382 ، تاريخ ادبى ، ادوارد براون ، ج 3 ، ص 60 و 61 ، دستور الوزراء ، ص 323 و 324 .
( 4 ) . ر ك : آرام نامه ، ص 112 تا 153 ، مقاله ممتع آقاى عبد اللّه نورانى تحت عنوان ( اثبات واجب ميرزا مسيحاى فسائى ) ، و تذكره حزين ، ص 13 .
( 5 ) . در تذكره نصر آبادى ، ص 174 ، سال فوت او 1115 است . و حزين را در فوت او قصيدهاى است . ر ك : تذكره حزين ص 13 .
( 6 ) . او در شعر ( معنى ) تخلص مىكرد - تاريخ ادبيات صفا ، ج 5 ، بخش 1 ، ص 316 ، تذكره نصر آبادى ص 174 ، تذكره حزين ، ص 13 .
( 7 ) . در متن : ( الايران بالنيران ) بود كه مسلما غلط است با توجه به مضمونسازى شاعر و بازى او با الفاظ ، تصحيح قياسى صورت گرفت ، اما ظاهرا توفيق شاعر در صنعتپردازى به حد كمال نرسيده است .
( 8 ) . در متن : ( العزى ) ، به معنى ( نجف ) .
( 9 ) . در متن : ( والدى ) .